Μακαριώτατε, κυρία και κύριοι Πρόεδροι, αγαπητοί συνάδελφοι στο κοινοβούλιο και στην κυβέρνηση, κυρίες και κύριοι δικαστές, με μεγάλη τιμή, κα Πρόεδρε, μοιράζομαι σήμερα μαζί σας μία μέρα -πιστεύω- πραγματικά ξεχωριστή για το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο της χώρας, αλλά και για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και της διοίκησης συνολικά.

Γιατί το Ελεγκτικό Συνέδριο, ο μακροβιότερος ίσως θεσμός του ελληνικού κράτους, που, θέλω να θυμίσω, λειτούργησε σχεδόν αμέσως μετά τη σύστασή του, κάνει τώρα, όπως είδαμε, ένα πολύ μεγάλο βήμα εκσυγχρονισμού και προόδου.

Η διαδρομή του ξεκινάει από το 1829, όταν ο Ιωάννης Καποδίστριας ίδρυσε το Λογιστικό και Ελεγκτικό Συμβούλιο κατά των καταχρήσεων δημοσίου χρήματος. Στα χρόνια που μεσολάβησαν οχυρώθηκε συνταγματικά, αναλαμβάνοντας έναν κεντρικό ρόλο στη σταδιακή οικοδόμηση του κράτους δικαίου. Όχι αδίκως, συνεπώς, στην εποχή μας θεωρείται ο βασικός θεματοφύλακας της χρηστής διαχείρισης και ο διαχρονικός εγγυητής της.

Σήμερα, λοιπόν, το Συμβούλιο περνά σε μία νέα εποχή, με έναν διπλό μετασχηματισμό, ψηφιακό και περιβαλλοντικό, αποκτώντας μία ανανεωμένη και ενεργειακά αυτόνομη έδρα, καθώς οι εγκαταστάσεις που το φιλοξενούν από το 2003 ουσιαστικά δεν δέχτηκαν ποτέ τις απαιτούμενες παρεμβάσεις και προσαρμογές και επιπλέον ενισχυμένο με νέο προσωπικό και τεχνικά μέσα, ώστε να υπηρετεί καλύτερα την αποστολή του.

Παράλληλα, όμως -και θέλω να σταθώ ιδιαίτερα σε αυτή τη διάσταση-, μαζί με τις καινούργιες υποδομές, εγκαινιάζουμε μία νέα ψηφιακή καθημερινότητα, την οποία οι δικαστές του Ελεγκτικού Συνεδρίου την έχουν ήδη βιώσει εδώ και περίπου έναν χρόνο. Αυτό το σύγχρονο πληροφοριακό σύστημα, το οποίο διασυνδέει το Ελεγκτικό Συνέδριο με όλα τα πολιτικά, ποινικά και διοικητικά δικαστήρια, με Υπουργεία, με Δήμους, με Περιφέρειες, με Οργανισμούς. Έτσι στο εξής η διοίκηση θα βρίσκεται σε άμεση επικοινωνία με τον ελεγκτικό της μηχανισμό.

Η υποβολή και ο προσυμβατικός έλεγχος των μεγάλων δημοσίων συμβάσεων γίνεται ήδη ψηφιακά, το ίδιο και οι καταθέσεις δικογράφων από δικηγόρους και από διαδίκους, ενώ οι ενδιαφερόμενοι, όπως είδαμε, θα μπορούν να παρακολουθούν την εξέλιξη των υποθέσεών τους, λαμβάνοντας στο τέλος τις αποφάσεις απλά και εύκολα, από τον υπολογιστή τους. Μια αλλαγή που ανοίγει τελικά τον δρόμο και στο επόμενο βήμα, αυτό της ψηφιακής δίκης.

Και βέβαια, σε μια ανεξάρτητη ηλεκτρονική πύλη ο κάθε πολίτης θα μπορεί πλέον να καταγγέλλει και ανώνυμα περιπτώσεις κακοδιαχείρισης του δημοσίου χρήματος, εννοείται πάντα με τις απαραίτητες δικλίδες ελέγχου.

Αλλά θέλω να σταθώ ιδιαίτερα στην πολύ σημαντική καινοτομία, αυτή του εικονικού βοηθού δικαστή, ο οποίος πια μετατρέπει στην πράξη την τεχνητή νοημοσύνη από μια αφηρημένη έννοια σε έναν χρήσιμο, απαραίτητο αρωγό της Δικαιοσύνης, όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες. Με αυτόν τον τρόπο, η αναζήτηση της νομοθεσίας και της νομολογίας γίνεται πολύ πιο γρήγορα, υποβοηθάται και η ταξινόμηση των υποθέσεων.

Και βέβαια, θέλω να σταθώ σε αυτό το οποίο ειπώθηκε πριν και το οποίο αφορά συνολικά, κ. Υπουργέ Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κυρίες και κύριοι Υπουργοί, τη διοίκηση εν τω συνόλω. Το ερώτημα δεν είναι αν θα αξιοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά με ποιο τρόπο θα γίνει αυτό, με ποια ταχύτητα, με ποιες δικλίδες ασφαλείας.

Και βέβαια, εδώ, στην περίπτωση της Δικαιοσύνης, η διευκρίνιση είναι απαραίτητη και απολύτως σαφής: η τελική απόφαση παραμένει αδιαπραγμάτευτα στα χέρια, στο μυαλό, στην ενσυναίσθηση τολμώ να πω και στη συνείδηση του δικαστικού λειτουργού. Η τεχνολογία για εσάς αλλά και για εμάς είναι ένας βοηθός, ένας σύμβουλος, αλλά ποτέ ένας αντικαταστάτης.

Ανοίγω μια παρένθεση: ήδη στον κόσμο τον προηγμένων μοντέλων της Τεχνητής Νοημοσύνης, Μακαριώτατε, γίνεται μια μεγάλη συζήτηση για το αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί ποτέ να έχει συνείδηση. Δεν ανήκω στην κατηγορία αυτών που πιστεύουν ότι μπορούμε ποτέ να φτάσουμε σε αυτό το επίπεδο.

Όμως χαίρομαι διότι φαίνεται ότι εδώ, στο Ελεγκτικό Συνέδριο, έχετε βρει μια σωστή ισορροπία, κα Πρόεδρε, έτσι ώστε να αντιληφθείτε τη χρησιμότητα αλλά και τα όρια αυτών των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, ως καταλύτη για τη βελτίωση της παραγωγικότητάς σας, αλλά ποτέ ως αντικαταστάτη της κρίσης του δικαστή.

Και χαίρομαι, γιατί βλέπω νέες και νέους δικαστές οι οποίοι είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία, αλλά και με απόλυτη αίσθηση του καθήκοντος και του δικού τους ρόλου στην κρίσιμη λειτουργία της απονομής της δικαιοσύνης.

Αυτές, λοιπόν, είναι όλες τολμηρές παρεμβάσεις, που, πάντως, θέλω να τονίσω ότι δεν είναι, όπως είπε και ο κ. Υπουργός, δεν είναι μεμονωμένες. Αν και το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν είναι μόνο ανώτατο δικαστήριο, είναι και ένας ανώτατος θεσμός δημοσιονομικού ελέγχου, οι παρεμβάσεις αυτές για τις οποίες μιλήσατε και μιλήσαμε σήμερα συνδέονται με το συνολικό σχέδιο, το οποίο έχει στόχο η ελληνική Δικαιοσύνη σύντομα να απονέμεται ακόμα πιο σωστά, ακόμα πιο έγκαιρα.

Σας ευχαριστώ, κ. Υπουργέ, που βάλατε ακόμα πιο ψηλά τον πήχη των στόχων και των φιλοδοξιών μας για την πρόοδο την οποία θέλουμε να πετύχουμε τα επόμενα χρόνια, εφόσον μας εμπιστευτεί και πάλι ο ελληνικός λαός.

Θέλουμε, πάντως, σε κάθε περίπτωση, για να κοιτάξουμε το άμεσο μέλλον, μέχρι τα τέλη του 2027, κ. Υπουργέ, κ. Υφυπουργέ, ο χρόνος έκδοσης μιας τελεσίδικης απόφασης να πέσει από τις 1.500 μέρες στις 600 με 650 μέρες, να φτάσουμε πια στον ευρωπαϊκό μέσο ορό. Ξέρουμε ότι ήδη στα Πρωτοδικεία ο χρόνος αυτός έχει μειωθεί ήδη σημαντικά, από τις 774 στις 386 μέρες, ενώ το ποσοστό της εκκαθάρισης των υποθέσεων αγγίζει πλέον το 100%.

Θέλω να σταθώ και να επαναλάβω για ακόμα μια φορά πόσο σημαντική μεταρρύθμιση ήταν η υλοποίηση του νέου δικαστικού χάρτη, με τη συγχώνευση των Ειρηνοδικείων και των Πρωτοδικείων. Μια μεταρρύθμιση, η οποία αποτελούσε το ζητούμενο για πολλές κυβερνήσεις στο παρελθόν, υλοποιήθηκε όμως, σε συνεννόηση με τον κόσμο της Δικαιοσύνης αλλά και με τις τοπικές κοινωνίες, με πολύ μεγάλη αποτελεσματικότητα.

Αυτή η μεταρρύθμιση ήδη αρχίζει και δείχνει σημαντικά αποτελέσματα. Σε αυτό να προσθέσω τους νέους Κώδικες με τις αυστηρότερες προθεσμίες, την ψηφιοποίηση των διαδικασιών, την κατάργηση της περιττής γραφειοκρατίας, την ταχύτητα, παραδείγματος χάρη, με την οποία πια μπορούμε να ρυθμίσουμε κτηματολογικές διαφορές, τη σημαντικότατη παρέμβαση η οποία έγινε στο κληρονομικό δίκαιο.

Μέχρι πρόσφατα, 60 εβδομάδες ταλαιπωρίας μέχρι να μπορεί να δημοσιεύεται μια διαθήκη. Τώρα αυτό μπορεί να γίνει το πολύ μέσα σε τρία 24ωρα. Μιλάμε, λοιπόν, για πρωτοβουλίες οι οποίες φέρνουν χειροπιαστά αποτελέσματα.

Και βέβαια, πολλές από αυτές συγχρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το Υπουργείο ολοκλήρωσε έγκαιρα και εμπρόθεσμα 24 ορόσημα. Απορροφήσατε συνολικά παραπάνω από 360 εκατομμύρια ευρώ. Σημαντικότατες επενδύσεις στο μεγαλύτερο πρόγραμμα κατασκευής και αναβάθμισης δημοσίων εγκαταστάσεων που έγινε ποτέ.

Όχι μόνο η παρέμβαση που βλέπουμε εδώ στο Ελεγκτικό Συνέδριο, στο Συμβούλιο της Επικρατείας -είχαμε βρεθεί πριν από λίγους μήνες-, στο Εφετείο Αθηνών, στην Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών, το νέο Δικαστικό Μέγαρο Πειραιά, ίσως η πιο εμβληματική νέα επένδυση σε δομή της Δικαιοσύνης, την οποία θα έχουμε την ευκαιρία να εγκαινιάσουμε μέσα στους επόμενους μήνες, παρεμβάσεις σε πολλά διοικητικά και πολιτικά δικαστήρια.

Και βέβαια, θέλω να επαναλάβω εδώ αυτό το οποίο είπε και ο κ. Υπουργός. Κυρία Πρόεδρε, σεβόμενοι απόλυτα τη θεσμική ανεξαρτησία του Ελεγκτικού Συνεδρίου και τους διακριτούς ρόλους κυβέρνησης και δικαστικής εξουσίας, θέλω να σας ευχαριστήσω για την εξαιρετική συνεργασία την οποία είχαμε για την έγκαιρη ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, χωρίς να χαθεί ούτε ένα ευρώ ευρωπαϊκών πόρων.

Νομίζω ότι η παρουσία στη σημερινή εκδήλωση όλων των κορυφαίων Υπουργών της κυβέρνησης, ειδικά αυτών οι οποίοι είχαν να διαχειριστούν σημαντικά έργα και «βαριές» διαγωνιστικές διαδικασίες, που ενέπλεκαν και το Ελεγκτικό Συνέδριο, είναι εν τοις πράγμασι και μία έμπρακτη ευχαριστία και αναγνώριση στον ρόλο τον οποίο επιτελέσατε, στο να μπορέσετε να ολοκληρώσετε την αποστολή σας με διαφάνεια, αλλά και με ταχύτητα.

Ανοίγω εδώ, αν μου επιτρέπετε, μία παρένθεση: δεν ήταν καθόλου αυτονόητο ότι η χώρα θα μπορούσε να πετύχει αυτόν τον στόχο. Μάλιστα, μπορώ να σας πω ότι όταν το Ταμείο Ανάκαμψης συμφωνήθηκε και σχεδιάστηκε, το 2020, κάπου στο μυαλό των «φειδωλών» χωρών, αυτών που έβλεπαν πάντα με έναν σκεπτικισμό την κατεύθυνση πολλών ευρωπαϊκών πόρων προς τις χώρες του νότου, υπήρχε και η κρυφή προσδοκία ότι ίσως δεν θα τα καταφέρναμε τελικά να απορροφήσουμε όλους τους ευρωπαϊκούς πόρους.

Τους διαψεύσαμε όμως, και σε αυτό, σε αυτή τη μεγάλη εθνική επιτυχία, γιατί περί εθνικής επιτυχίας πρόκειται, και το Ελεγκτικό Συνέδριο έπαιξε τον δικό του σημαντικό ρόλο.

Και βέβαια, να σταθώ και στις ενισχύσεις που αφορούν το ανθρώπινο δυναμικό. Στη λειτουργία της Δικαστικής Αστυνομίας, την είδαμε, εξάλλου, παραταγμένη προσερχόμενοι σε αυτή την πολύ όμορφη εκδήλωση, άλλη μία εκκρεμότητα δεκαετιών. Εσείς την περιμένατε επί πολλά χρόνια, είχε μείνει στα χαρτιά, τώρα βρίσκεται πια σε πλήρη επιχειρησιακή ανάπτυξη.

Αλλά, βέβαια, για εμάς η πιο σημαντική επένδυση είναι η επένδυση στον πιο κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας, που δεν είναι άλλος από τους ανθρώπους της Δικαιοσύνης, όχι μόνο φροντίζοντας ώστε οι αποδοχές να αυξάνονται, πάντα σύμφωνα με τις αντοχές του προϋπολογισμού, αλλά δίνοντας κυρίως βάρος στην εκπαίδευση και την κατάρτισή τους. Πρωτοβουλία, άλλωστε, αυτής της κυβέρνησης είναι και το νέο σύστημα επιβράβευσης των δικαστικών υπαλλήλων.

Δεν είναι λοιπόν, κυρίες και κύριοι, τυχαία η διαρκής αναβάθμιση της Ελλάδας, στους δείκτες που αφορούν το κράτος δικαίου, στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όσο και αν η αντιπολίτευση θέλει να κάνει το «άσπρο-μαύρο».

Επιτρέψτε μου και μία προσωπική αναφορά: όταν η αντιπολίτευση επιτίθεται αδίκως στην κυβέρνηση για ζητήματα κράτους δικαίου, εμμέσως επιτίθεται και σε εσάς, επιτίθεται και στη Δικαιοσύνη. Αυτή πιστεύω ότι είναι μία άδικη κριτική, γι’ αυτό και είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίζουμε με -θα έλεγα- γενναιοδωρία την πρόοδο την οποία έχουμε πετύχει, αλλά με θάρρος, επίσης, να στεκόμαστε στα πολλά τα οποία πρέπει να γίνουν ακόμα. Διότι πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα. Οι βαθιές τομές στο κράτος απαιτούν χρόνο, συνέπεια και συνέχεια, απαιτούν μεταρρυθμιστικό σχέδιο, απαιτούν σταθερότητα, ώστε αυτό να γίνει πράξη.

Και βέβαια, η πρόοδος την οποία πρέπει να πετύχουμε απαιτεί και κάτι ακόμα σημαντικό: απαιτεί αλήθεια. Είναι ένα στοιχείο σημαντικό όταν μιλάμε για τη χρηστή διοίκηση, για τον έλεγχό της, για τη διαχείριση του δημοσίου χρήματος, για την απάντηση την οποία πρέπει να δίνουμε σε ανυπόστατους ισχυρισμούς, όπως, για παράδειγμα, νούμερα τα οποία ακούγονται για τον αριθμό των απευθείας αναθέσεων, όταν όλοι γνωρίζουμε ότι οι περισσότερες από αυτές αφορούν πολύ μικρές αναθέσεις και πρωτίστως τους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και όχι την κυβέρνηση.

Νομίζω ότι είναι σημαντικό πάντα η όποια κριτική να τοποθετείται στη σωστή της βάση κι όταν εμπλέκεται και η Δικαιοσύνη, να προσπαθούμε να την περιχαρακώσουμε, τουλάχιστον, και να την αφήσουμε μακριά από το πεδίο των κομματικών αντιπαραθέσεων.

Σαφώς -και να κλείσω με αυτό- υπάρχουν πάντα περιθώρια βελτίωσης, ειδικά θα έλεγα, κα Πρόεδρε, στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί, πιστεύω, να μας βοηθήσει ακόμα περισσότερο, με πρωτοβουλίες όπως η συγκέντρωση των αναγκών, το κράτος μπορεί να πετυχαίνει καλύτερες τιμές και οικονομίες κλίμακος. Και η ΤΝ μπορεί να μας βοηθήσει ακόμα περισσότερο μέσα από ψηφιακούς ελέγχους στον αυτόματο -ενδεχομένως- εντοπισμό φαινομένων κατάτμησης ή καταχρηστικής προσφυγής σε απευθείας αναθέσεις.

Έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε ακόμα, για να αξιοποιήσουμε προς όφελος του κοινού καλού τα εργαλεία τα οποία μας προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη.

Οπότε, με αυτές τις σκέψεις, να σας ευχαριστήσω και πάλι για την πρόσκληση, να σας συγχαρώ γι’ αυτή τη σημαντική εκδήλωση και να επαναλάβω ότι σήμερα το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει κάθε λόγο να ατενίζει το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία, με την πολιτεία, πάντα σεβόμενη την ανεξαρτησία της δικαστικής κρίσης, αρωγό στις προσπάθειές σας για να μπορέσει το Ελεγκτικό Συνέδριο να ανταποκριθεί στις προκλήσεις των καιρών που αλλάζουν με τόσο μεγάλη ταχύτητα.