Fjalimi i U.D. Presidentes Haxhiu në Konferencën e IX-të të Ambasadorëve
Dear Prime Minister, Mr. Albin Kurti,
Dear Deputy Prime Minister and Minister of Foreign Affairs, Mr. Glauk Konjufca,
Dear Ministers of the Government Cabinet,
Dear ambassadors and heads of missions of the Republic of Kosovo,
Dear representatives of the Ministry of Foreign Affairs,
Such meetings, without a doubt, give us the opportunity to get out, even for a little, from the daily rhythm of diplomacy and see our foreign policy in a wider horizon. This is especially necessary today, when many of the principles on which the international order of the last decades is based are being called into question.
The relationship between the great powers is changing, while the economy, technology and security have become part of the same race for influence. Multilateral institutions, built on the belief that rules can limit power, are increasingly faced with cases where it is power that tries to define the rules.
In this reality, the way states build and exercise their influence in international relations is of particular importance. Alliances, partnerships and institutions are not only tools through which states pursue their interests, but also important sources of international influence.
For many years, our diplomacy has rightly focused on the support that Kosovo needed: for recognition, membership in international organizations, votes and political support. But relations between states last when, beyond the next request, both sides have reasons to maintain and develop that relationship.
Therefore, the task is to find those points where our interests coincide, where Kosovo has something to offer and where cooperation is in the interest of both parties.
In less than two decades of statehood, Kosovo has managed to build an international position that once seemed much more distant. Today, 121 countries recognize us, while new recognitions during the past year proved that this process is not closed and that attitudes held for years can change.
Non-recognitions are not a single political category. Spain does not have the same history as Greece, Greece does not have the same interests as Slovakia, and none of them see Kosovo in the same way as a country in Latin America or Asia. If we want to change an attitude, we must first understand what bothers them, what interests they have, and what argument might make sense to them.
Diplomacy begins when, before speaking, we try to understand the other person and understand the reasons for their attitudes. In this regard, we have strong legal support: the International Court of Justice has concluded that the declaration of Kosovo's independence did not violate international law. We must use this argument, but of course we will not stop at it alone. Eighteen years after independence, we have the opportunity to talk to countries that still do not recognize us about the Kosovo we have built and what we can do together.
Kosovo has applied for membership in the European Union and continues to wait for this process to move forward. At the same time, we have unequivocally chosen to stay in line with the foreign and security policy of the European Union. Our Euro-Atlantic orientation is clear, but a rules-based order is only reliable if the rules apply equally even when their implementation is politically difficult. If the countries of the Western Balkans are invited to meet the integration criteria, then progress should depend on the criteria and not on the obstacles that a country cannot solve through its own reforms. This should be part of our argument in every European capital.
The Parliamentary Assembly has supported Kosovo's membership in the Council of Europe. Now we expect the process to be completed and our citizens to gain full access to the European mechanisms for the protection of their rights and freedoms. NATO, meanwhile, is part of our security history and the future we aim for as a country. For Kosovo, the connection with the Alliance started in 1999 and continues today with the presence of KFOR and the cooperation that our institutions have built with the allied countries.
The relationship with the United States of America has been decisive for Kosovo and our common history remains a strong bond. However, we must say that the generation of American politicians who lived directly through Kosovo in the nineties is shrinking. Younger generations enter Congress, the administration, the media, and the institutions where American foreign policy is shaped. Many of them do not have Kosovo as part of their personal political memory.
In this work, we can rely much more on the diaspora. Albanians in the United States and in Europe have long played an important role for Kosovo, but now we have a generation that has created a name and connection in universities, institutions, businesses, but also in various professions. We must work more closely with them and use the knowledge, experience and also the contacts they have created in the countries where they live and operate.
Relations with Serbia, as the Deputy Prime Minister and Minister Konjufca mentioned, remain one of the main challenges of our Republic's foreign policy.
Serbia must bear responsibility for the terrorist attack in Banjska, for the attacks on KFOR members, journalists, other citizens, for the surrender of the chief terrorist Milan Radoicic and others involved in this terrorist attack, but also for clarifying the fate of over 1,500 people who disappeared violently during the war in Kosovo. Addressing these issues is a necessary part of any process aimed at a true and lasting normalization of relations between Kosovo and Serbia.
This responsibility becomes even more sensitive in the light of recent developments. In Zubin Potok, in the Kalludër e Vogël and Jabukë locations, mortal remains have been found that are suspected to belong to the victims of the 1998-1999 war, while our institutions are also working on a third location suspected of being a mass grave.
For our diplomats, this should be a constant matter of communication with the governments and institutions of the countries where they serve: our partners should know that even today, in Kosovo, new evidence of war crimes is being found and that justice for the victims and their families still awaits answers. Therefore, Serbia should be pressured to open the archives.
On the other hand, Serbia continues its hegemonic policy towards Kosovo.
Another serious concern that we must address with our international partners are Vucic's recent statements about the possibility of changing the course of the Iber River. As you know, Ibër Lepenci and Lake Ujmani are part of a vital system for water supply, for energy, agriculture and the lives of hundreds of thousands of citizens of Kosovo. Unilateral intervention in transboundary water flows would have consequences far beyond a technical issue, as it would affect the water, energy, environmental and human security of our Republic. For this reason, our diplomats must make these statements known in the capitals where they serve and inform the governments of the host countries about the nature and consequences of this absurd as well as threatening idea. We must make it clear that the use of water resources as an instrument of pressure on Kosovo is unacceptable and that such ideas, which revive chauvinistic and destabilizing approaches to Kosovo, must receive the appropriate international attention and reaction. Kosovo expects from its partners that any action that endangers vital water resources for the country will be treated in accordance with the principles of international law for transboundary waters, including their fair and reasonable use and the obligation to prevent significant transboundary damage.
Even the way we govern within the country has weight, because the rights we guarantee to our citizens make what we say about Kosovo abroad more convincing. Kosovo has a strong argument here as well. We have built a state that guarantees communities broad rights and institutional representation. These guarantees are part of our constitutional order and one of the clearest evidences of the kind of state we have chosen to build.
I hope that during these days we will have open and useful conversations about the work ahead of us, hear from you what is changing in the countries where you serve, and see together where we need to focus our attention more.
I thank you for the work you are doing every day for the dignified representation of our Republic. In the challenges that await us, I want you to know that you have our support and that we will be by your side whenever needed.
I wish you good work and useful discussions during these days!
This post is also available in language:EN
Notes
I nderuar Kryeministër, z. Albin Kurti, I nderuar Zëvendëskryeministër dhe Ministër i Punëve të Jashtme, z Glauk Konjufca, Të nderuar ministra të kabinetit qeveritar, Të nderuar ambasadorë dhe shefa të misioneve të Republikës së Kosovës, Të nderuar përfaqësues të Ministrisë së Punëve të Jashtme, Takimet e këtilla, pa dyshim që na japin mundësinë të dalim, qoftë edhe për pak, nga ritmi i përditshëm i diplomacisë dhe ta shohim politikën tonë të jashtme në një horizont më të gjerë. Kjo është veçanërisht e nevojshme sot, kur shumë nga parimet mbi të cilat bazohet rendi ndërkombëtar i dekadave të fundit po vihen në pikëpyetje. Raportet ndërmjet fuqive të mëdha po ndryshojnë, ndërkaq ekonomia, teknologjia dhe siguria janë bërë pjesë e së njëjtës garë për ndikim. Institucionet shumëpalëshe, të ndërtuara mbi bindjen se rregullat mund ta kufizojnë fuqinë, përballen gjithnjë e më shpesh me raste kur është fuqia ajo që përpiqet t’i përcaktojë rregullat. Në këtë realitet, rëndësi të veçantë ka mënyra se si shtetet e ndërtojnë dhe e ushtrojnë ndikimin e tyre në marrëdhëniet ndërkombëtare. Aleancat, partneriteti dhe institucionet nuk janë vetëm mjete përmes të cilave shtetet ndjekin interesat e tyre, por edhe burime të rëndësishme të ndikimit ndërkombëtar. Për shumë vite, diplomacia jonë është përqendruar me të drejtë te mbështetja që i nevojitej Kosovës: për njohje, anëtarësim në organizata ndërkombëtare, vota dhe përkrahje politike. Por marrëdhëniet ndërmjet shteteve zgjasin atëherë kur, përtej kërkesës së radhës, të dyja palët kanë arsye ta ruajnë dhe ta zhvillojnë atë marrëdhënie. Prandaj, puna është të gjeni edhe ato pika ku interesat tona përputhen, ku Kosova ka çfarë të ofrojë dhe ku bashkëpunimi është në interes të të dyja palëve. Në më pak se dy dekada shtetësi, Kosova ka arritur të ndërtojë një pozitë ndërkombëtare që dikur dukej shumë më e largët. Sot na njohin 121 shtete, ndërsa njohjet e reja gjatë vitit të kaluar dëshmuan se ky proces nuk është mbyllur dhe se qëndrimet të mbajtura për vite mund të ndryshojnë. Mosnjohjet nuk janë një kategori e vetme politike. Spanja nuk ka të njëjtën histori me Greqinë, Greqia nuk ka të njëjtat interesa me Sllovakinë dhe asnjëra prej tyre nuk e sheh Kosovën në të njëjtën mënyrë si një shtet në Amerikën Latine apo në Azi. Nëse duam ta ndryshojmë një qëndrim, duhet së pari të kuptojmë se çfarë i shqetëson, çfarë interesash kanë dhe cili argument mund të ketë kuptim për ta. Diplomacia nis kur, para se të flasim, përpiqemi të kuptojmë tjetrin dhe t’i kuptojmë arsyet e qëndrimeve të tyre. Në këtë drejtim kemi mbështetje të fortë juridike: Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë ka konstatuar se shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk e ka shkelur të drejtën ndërkombëtare. Këtë argument duhet ta përdorim, por natyrisht nuk do të mbetemi vetëm tek ai. Tetëmbëdhjetë vjet pas pavarësisë, kemi mundësi t’u flasim shteteve që ende nuk na njohin edhe për Kosovën që kemi ndërtuar dhe për atë që mund të bëjmë së bashku. Kosova ka aplikuar për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe vazhdon të presë që ky proces të ecë përpara. Në të njëjtën kohë, kemi zgjedhur pa ekuivok të qëndrojmë në linjë me politikën e jashtme dhe të sigurisë së Bashkimit Evropian. Orientimi ynë euroatlantik është i qartë, por një rend i mbështetur në rregulla është i besueshëm vetëm nëse rregullat vlejnë njësoj edhe kur zbatimi i tyre është politikisht i vështirë. Nëse vendet e Ballkanit Perëndimor ftohen t’i plotësojnë kriteret e integrimit, atëherë përparimi duhet të varet nga kriteret dhe jo nga pengesat të cilat një vend nuk mund t’i zgjidhë përmes reformave të veta. Kjo duhet të jetë pjesë e argumentit tonë në secilin kryeqytet evropian. Asambleja Parlamentare e ka mbështetur anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës. Tani presim që procesi të përfundojë dhe qytetarët tanë të fitojnë qasje të plotë në mekanizmat evropianë për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të tyre. NATO-ja, ndërkaq, është pjesë e historisë sonë të sigurisë dhe e së ardhmes që ne e synojmë si shtet. Për Kosovën, lidhja me Aleancën nis me vitin 1999 dhe vazhdon sot me praninë e KFOR-it dhe me bashkëpunimin që institucionet tona kanë ndërtuar me vendet aleate. Marrëdhënia me Shtetet e Bashkuara të Amerikës ka qenë vendimtare për Kosovën dhe historia jonë e përbashkët mbetet një lidhje e fortë. Megjithatë, duhet ta themi që brezi i politikanëve amerikanë që e ka jetuar drejtpërdrejt Kosovën e viteve nëntëdhjetë po tkurret. Breza të rinj hyjnë në Kongres, në administratë, në media dhe në institucionet ku formohet politika e jashtme amerikane. Shumë prej tyre nuk e kanë Kosovën pjesë të kujtesës politike personale. Në këtë punë mund të mbështetemi shumë më tepër edhe te diaspora. Shqiptarët në Shtetet e Bashkuara dhe në Evropë kanë luajtur prej kohësh rol të rëndësishëm për Kosovën, por tani kemi edhe një brez që ka krijuar emër dhe lidhje në universitete, institucione, biznese por edhe në profesione të ndryshme. Duhet të punojmë më afër me ta dhe ta shfrytëzojmë dijen, përvojën por edhe kontaktet që kanë krijuar në vendet ku ata jetojnë dhe veprojnë. Raportet me Serbinë, siç e përmendi edhe Zëvendëskryeministri dhe Ministri Konjufca, mbeten një nga sfidat kryesore të politikës së jashtme të Republikës sonë. Serbia duhet të mbajë përgjegjësi për sulmin terrorist në Banjskë, për sulmet ndaj pjesëtarëve të KFOR-it, gazetarëve, qytetarëve të tjerë, për dorëzimin e kryeterroristit Milan Radoiçiqit dhe të tjerëve të përfshirë në këtë sulm terrorist, por po ashtu edhe për zbardhjen e fatit të mbi 1,500 personave të zhdukur me dhunë gjatë luftës në Kosovë. Adresimi i këtyre çështjeve është pjesë e domosdoshme e çdo procesi që synon një normalizim të vërtetë dhe të qëndrueshëm të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Kjo përgjegjësi bëhet edhe më e ndjeshme në dritën e zhvillimeve të ditëve të fundit. Në Zubin Potok, në lokacionet Kalludër e Vogël dhe Jabukë, janë gjetur mbetje mortore që dyshohet se u përkasin viktimave të luftës së viteve 1998–1999, derisa institucionet tona po punojnë edhe në një lokacion të tretë të dyshuar për varrezë masive. Për diplomatët tanë, kjo duhet të jetë një çështje e vazhdueshme e komunikimit me qeveritë dhe institucionet e vendeve ku shërbejnë: partnerët tanë duhet ta dinë se edhe sot, në Kosovë, po gjenden dëshmi të reja të krimeve të luftës dhe se drejtësia për viktimat dhe familjet e tyre ende pret përgjigje. Prandaj, duhet t’i bëhet presion Serbisë që t’i hapë arkivat. Në anën tjetër Serbia vazhdon politikën e saj hegjemoniste ndaj Kosovës. Një tjetër shqetësim serioz që duhet ta adresojmë me partnerët tanë ndërkombëtarë janë edhe deklaratat e fundit të Vuçiçit për mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër. Siç e dini, Ibër Lepenci dhe Liqeni i Ujmanit janë pjesë e një sistemi jetik për furnizimin me ujë, për energjinë, bujqësinë dhe jetën e qindra mijëra qytetarëve të Kosovës. Ndërhyrja e njëanshme në rrjedhat ujore ndërkufitare do të kishte pasoja shumë përtej një çështjeje teknike, ngase do ta prekte sigurinë ujore, energjetike, mjedisore dhe njerëzore të Republikës sonë. Për këtë arsye, diplomatët tanë duhet t’i bëjnë të njohura këto deklarata në kryeqytetet ku shërbejnë dhe t’i informojnë qeveritë e vendeve pritëse për natyrën dhe pasojat e kësaj ideje absurde sa edhe kërcënuese. Duhet ta bëjmë të qartë se përdorimi i burimeve ujore si instrument presioni ndaj Kosovës është i papranueshëm dhe se ide të tilla, që ringjallin qasje shoviniste dhe destabilizuese ndaj Kosovës, duhet të marrin vëmendjen dhe reagimin e duhur ndërkombëtar. Kosova pret nga partnerët e saj që çdo veprim që rrezikon burimet ujore jetike për vendin të trajtohet në përputhje me parimet e së drejtës ndërkombëtare për ujërat ndërkufitare, përfshirë edhe përdorimin e drejtë dhe të arsyeshëm të tyre dhe detyrimin për të parandaluar dëmin e konsiderueshëm ndërkufitar. Edhe mënyra se si qeverisim brenda vendit ka peshë, sepse të drejtat që ua garantojmë qytetarëve tanë e bëjnë më bindës atë që themi për Kosovën jashtë. Kosova ka një argument të fortë edhe këtu. Ne kemi ndërtuar një shtet që u garanton komuniteteve të drejta të gjera dhe përfaqësim institucional. Këto garanci janë pjesë e rendit tonë kushtetues dhe një nga dëshmitë më të qarta të llojit të shtetit që kemi zgjedhur të ndërtojmë. Shpresoj që gjatë këtyre ditëve të kemi biseda të hapura dhe të dobishme për punën që kemi përpara, të dëgjojmë nga ju çfarë po ndryshon në vendet ku ju shërbeni dhe të shohim bashkë se ku duhet ta përqendrojmë më shumë vëmendjen tonë. Ju falënderoj për punën që po bëni çdo ditë për përfaqësimin dinjitoz të Republikës sonë. Në sfidat që na presin, dua ta dini se e keni mbështetjen tonë dhe se do të jemi pranë jush sa herë që të jetë e nevojshme. Ju uroj punë të mbarë dhe diskutime të dobishme gjatë këtyre ditëve! Ky postim është gjithashtu i disponueshëm në gjuhë:EN