Ομιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Χριστοδουλίδη στην παρουσίαση του Νέου Πλαισίου Πολιτικής για την επαγγελματική εκπαίδευση, κατάρτιση, απασχόληση και φροντίδα ενηλίκων ατόμων με αναπηρίες
Είναι με αισθήματα χαράς και συγκίνησης που σας υποδεχόμαστε σήμερα στο Προεδρικό Μέγαρο, για να παρουσιάσουμε το πρώτο Πλαίσιο Πολιτικής και το ενισχυμένο Σχέδιο Δράσης για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, για την απασχόληση και για τη φροντίδα των ενηλίκων ατόμων με ειδικές ανάγκες.
Να μου επιτρέψετε να ξεκινήσω λέγοντας ότι υπάρχουν πολιτικές αποφάσεις που δεν κρίνονται μόνο από το ύψος των κονδυλίων ή από τον αριθμό των δράσεων που περιλαμβάνουν. Υπάρχουν αποφάσεις που κρίνονται από τον βαθμό που αλλάζουν τη ζωή των συνανθρώπων μας.
Σήμερα είμαι ιδιαίτερα περήφανος γιατί παρουσιάζουμε μια τέτοια πολιτική, την οποία αποφασίσαμε στο Υπουργικό Συμβούλιο την περασμένη Πέμπτη.
Σήμερα παρουσιάζουμε στην ουσία μια νέα, διαφορετική προσέγγιση για το πώς πραγματικά η Πολιτεία, ως οφείλει, στέκεται δίπλα στους νέους με αναπηρία που αποφοιτούν από το σχολείο και θα μεταβούν στην ενήλικη ζωή. Είναι μια νέα προσέγγιση που αποδεικνύει στην πράξη ότι ως Κυβέρνηση στεκόμαστε δίπλα στους γονείς και την οικογένεια αυτών των παιδιών, που δικαιολογημένα αγωνιούν για το μέλλον τους.
Με την ανάληψη της διακυβέρνησης παραλάβαμε ένα σύστημα με αρκετές Δομές και Υπηρεσίες ένταξης των αποφοίτων μας από την ειδική εκπαίδευση, με ένα κρίσιμο όμως κενό που δικαιολογημένα δημιουργούσε αβεβαιότητα: H διασύνδεση μεταξύ της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της απασχόλησης και της φροντίδας ήταν περιορισμένη, με αποτέλεσμα σημαντικός αριθμός αποφοίτων μας με αναπηρίες, μετά την αποφοίτησή τους από την ειδική εκπαίδευση, δεν εντάσσονταν ούτε σε προγράμματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ούτε σε εργασία, ούτε σε Κέντρα Ημέρας. Ως εκ τούτου, ένας σημαντικός αριθμός παιδιών μας παρέμεναν εκτός ενεργού κοινωνικής και οικονομικής συμμετοχής με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα ίδια τα παιδιά και τις οικογένειες τους.
Αυτό το σοβαρό κενό μάς το μετέφεραν πρώτοι αυτοί που το βιώναν: τα παιδιά μας με ειδικές ανάγκες, αλλά και οι γονείς τους. Ο φίλος μου Νεκτάριος από το Παραλίμνι, που είναι σήμερα εδώ μαζί μας, ήταν ένα από αυτά τα παιδιά που πρώτος, μιλώντας με την καρδιά του, μου εξήγησε αυτό το κενό στην πράξη. Και μου εξήγησε ότι τελειώνει το σχολείο σε λίγους μήνες και δεν ήξερε για το μέλλον του, ήθελε να μείνει στο σχολείο.
Για άμεση μερική αντιμετώπιση αυτού του κενού, αποφασίσαμε πέρσι την παράταση της φοίτησης στο ειδικό σχολείο μέχρι την ηλικία των 22 χρόνων, αντί μέχρι 21 που ίσχυε τότε, μέχρι να βρούμε μια μόνιμη λύση.
Την ίδια στιγμή, ξεκινήσαμε την προεργασία για εξεύρεση μόνιμης λύσης, ως έχουμε υποχρέωση. Εργαστήκαμε μεθοδικά και συντονισμένα και σήμερα –χαίρομαι, είμαι ιδιαίτερα περήφανος– παρουσιάζουμε μια ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη πολιτική που περιλαμβάνει επιλογές για κάθε παιδί μας που τελειώνει το ειδικό σχολείο. Πιο συγκεκριμένα:
Για όσα παιδιά μας θα επιλέξουν συνέχιση στη μάθηση, από τον Σεπτέμβριο φέτος θα προσφέρουμε νέο πρόγραμμα Συμπερίληψης και Επαγγελματικής Ενδυνάμωσης στα Μεταλυκειακά Ινστιτούτα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΜΙΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας, σε όλες τις πόλεις. Θα δίνεται δίπλωμα σε αυτά τα παιδιά.
Για όσα παιδιά μας θα επιλέξουν την ένταξη στην παραγωγική απασχόληση στην ανοικτή αγορά εργασίας, από τον Σεπτέμβριο θα λειτουργήσουν νέα Προγράμματα Απασχόλησης με Στήριξη, καθώς επίσης και νέα προγράμματα προετοιμασίας για ένταξη σε κοινωνικές επιχειρήσεις. Βλέπουμε πόσο πετυχημένο είναι αυτό το μοντέλο.
Για όσα παιδιά μας θα επιλέξουν τη δημιουργική απασχόληση και φροντίδα, προχωρούμε με την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των προγραμμάτων αναβαθμίζουμε και δράσεων που παρέχουν τα Κέντρα Ημέρας.
Για πρώτη φορά προσφέρουμε ένα ενιαίο σύστημα επιλογών για τα παιδιά μας –έχουν δικαίωμα όπως όλα τα παιδιά να επιλέγουν– που αποφοιτούν από το σχολείο. Ένα σύστημα που δεν αποφασίζει για αυτούς, αλλά τους δίδει τη δυνατότητα να επιλέγουν. Όπως προανέφερα, το νέο Πλαίσιο στηρίζεται σε τρεις συγκεκριμένες επιλογές.
Η πρώτη αφορά στη μεταλυκειακή επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση των παιδιών μας, μετά τα 22 έτη.
Για πρώτη φορά δημιουργείται μια οργανωμένη διαδρομή που επιτρέπει σε απόφοιτους μας της ειδικής εκπαίδευσης να συνεχίσουν να αναπτύσσουν δεξιότητες και να προετοιμάζονται για την αγορά εργασίας.
Η δεύτερη αφορά εκείνα τα παιδιά που θέλουν αμέσως να πάνε στην παραγωγική απασχόληση, στην ανοικτή αγορά εργασίας.
Δεν θέλουμε αυτά τα παιδιά να βρίσκονται στο περιθώριο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του τόπου μας. Θέλουμε να εργάζονται, να δημιουργούν, να προσφέρουν, να αναγνωρίζονται για τις πολλές ικανότητές τους και να έχουν ίσες ευκαιρίες στην ανοικτή αγορά εργασίας.
Η τρίτη αφορά στη δημιουργική απασχόληση και τη φροντίδα.
Και αναφέρομαι στα παιδιά μας εκείνα που χρειάζονται διαφορετικές μορφές υποστήριξης και τους προσφέρουμε ίδιο δικαίωμα στην ποιότητα ζωής, στην κοινωνική συμμετοχή και πρωτίστως στην αξιοπρέπεια.
Καμία από τις τρεις προαναφερθείσες επιλογές δεν είναι ανώτερη από τις άλλες. Και οι τρεις επιλογές είναι ισότιμες. Η σωστή επιλογή για το κάθε παιδί είναι εκείνη που ανταποκρίνεται, εξατομικευμένα, σε κάθε παιδί ξεχωριστά.
Αυτό ακριβώς υπηρετεί και η νέα πολιτική μας. Στην εξατομίκευση ανάλογα με τι επιλέγει κάθε παιδί.
Την ίδια στιγμή, ακόμη ένα πολύ σημαντικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι με την νέα πολιτική, το Κράτος λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύνολο. Δεν υπάρχουν παράλληλες πολιτικές.
Πέντε Υπουργεία μαζί με την Υφυπουργό παρά τω Προέδρω και την Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας συντόνισαν αυτή τη μεγάλη προσπάθεια, συνεργάστηκαν συστηματικά, με κοινό στόχο και κοινό σχεδιασμό.
Και να μου επιτρέψετε να το πω, γνωρίζοντας ποιες ήταν οι προκλήσεις αυτής της προσπάθειας, αυτό το πνεύμα συνεργασίας και αμοιβαίας διάθεσης για μόνιμες και ολιστικές επιλογές για τα παιδιά μας είναι και η μεγαλύτερη εγγύηση επιτυχίας στην υλοποίηση του νέου Πλαισίου Πολιτικής.
Θέλω σήμερα να ευχαριστήσω όλους όσοι εργάστηκαν, για να φτάσουμε σε αυτό το αποτέλεσμα και όλους όσους θα συμμετέχουν στην υλοποίηση των νέων δράσεων.
Την Υπουργό Παιδείας, τον Υπουργό Εργασίας, τον Υπουργό Ενέργειας, τον Υπουργό Μεταφορών, τον Υπουργό Υγείας, την Υφυπουργό παρά τω Προέδρω και την Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας.
Θέλω επίσης να ευχαριστήσω τους δημόσιους λειτουργούς και τεχνοκράτες, τις οργανώσεις των ατόμων με αναπηρίες, τους εκπαιδευτικούς, τους επαγγελματίες, τους εργοδότες που ήδη στηρίζουν την ένταξη στην αγορά εργασίας.
Πάνω από όλα, όμως, θέλω να ευχαριστήσω τις οικογένειες, τους γονείς, που όλους αυτούς τους μήνες με ενημέρωναν προσωπικά για τις καθημερινές προκλήσεις, για τις μελλοντικές ανησυχίες, για τις προσδοκίες, για τις πραγματικές έγνοιες που έχουν για τα παιδιά τους. Πολλές από τις λύσεις που παρουσιάζουμε σήμερα γεννήθηκαν μέσα από τον δικό σας καθημερινό αγώνα και τον διάλογο που είχαμε.
Θέλω επίσης να απευθυνθώ ιδιαίτερα στους ίδιους τους νέους, στα παιδιά μας.
Η σημερινή ημέρα είναι πρωτίστως δική σας.
Ως διακυβέρνηση στέλνουμε στην πράξη ένα ξεκάθαρο μήνυμα.
Σας βλέπουμε, σας ακούμε, σας υπολογίζουμε, σας εκτιμούμε. Και είμαστε εδώ να πράξουμε ό,τι χρειάζεται, έτσι ώστε να συμμετέχετε ενεργά στην οικονομική, στην εκπαιδευτική, στην κοινωνική ζωή του τόπου, σε κάθε έκφανση της καθημερινότητας.
Πιστεύουμε στις δυνατότητές σας. Όσοι είχαν την ευκαιρία να δουν τις δυνατότητες αυτές θα εκπλαγούν από τα αποτελέσματα. Πιστεύουμε ότι έχετε δικαίωμα να σχεδιάζετε τη ζωή σας όπως κάθε άλλο παιδί σε αυτόν τον τόπο.
Και αυτό είναι το πραγματικό νόημα της συμπερίληψης. Η κοινωνία μας γίνεται καλύτερη όταν κανείς, μα κανείς, δεν μένει πίσω. Όταν όλοι έχουν επιλογές και έχουν τις ίδιες ευκαιρίες.
Καμία πολιτική δεν ολοκληρώνεται την ημέρα που ανακοινώνεται. Στην πραγματικότητα, την ημέρα που ανακοινώνεται αρχίζει μια άλλη μεγάλη πρόκληση. Η επιτυχία της νέας Πολιτικής και Σχεδίου Δράσης θα μετρηθεί στην πράξη, στην αξία που θα προσθέσει σε κάθε ανθρώπινη ζωή. Στον νέο που θα αποκτήσει επαγγελματικές δεξιότητες, στη νέα που θα βρει την πρώτη της εργασία, στους νέους μας που θα συμμετέχουν σε ένα δημιουργικό περιβάλλον δραστηριοτήτων και φυσικά στην οικογένεια που θα αισθανθεί μεγαλύτερη ασφάλεια για το μέλλον του παιδιού της, στον εργοδότη που θα ανακαλύψει έναν εξαιρετικό συνεργάτη και στην κοινωνία μας που θα γίνει στην πράξη πιο συμπεριληπτική και πιο ανθρώπινη.
Αυτό είναι το μέτρο της επιτυχίας αυτής της πολιτικής.
Ο στόχος μας σήμερα είναι ξεκάθαρος: Θέλουμε τους νέους μας με ειδικές ανάγκες να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία μας, με ίσες ευκαιρίες εκπαίδευσης, κατάρτισης, απασχόλησης, ανάπτυξης και κοινωνικής ενσωμάτωσης, με πλήρη σεβασμό στο δικαίωμα της επιλογής και στην αξιοπρέπειά τους.
Αυτός δεν είναι απλώς ένας πολιτικός στόχος. Είναι μια ηθική υποχρέωση που έχουμε ως πολιτεία.
Σήμερα, λοιπόν, δεν κλείνουμε έναν κύκλο, αλλά ανοίγουμε έναν νέο δρόμο, συνεργασίας, εμπιστοσύνης, ίσων ευκαιριών και επιλογών. Έναν δρόμο όπου ο κάθε άνθρωπος, το κάθε παιδί θα μπορεί να προχωρεί με αξιοπρέπεια, με ελπίδα και με πραγματικές επιλογές.
Σας υπόσχομαι ότι αυτόν τον δρόμο θα τον διανύσουμε μαζί.