Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra hefur lagt fram til kynningar og umsagnar í samráðsgátt stjórnvaldadrög að frumvarpi til nýrra heildarlaga um lagareldiásamtdrögum að frumvarpi um breytingar á lögum um lax- og silungsveiði.

Markmið frumvarpsins sem nú er kynnt varðandi lagareldi er að styrkja lagaramma atvinnugreinarinnar og sporna gegn neikvæðum umhverfisáhrifum með því að innleiða hvata og þannig skapa traustari grundvöll fyrir verðmætasköpun og sjálfbæran vöxt greinarinnar til framtíðar. Frumvarpsdrögin gera ráð fyrir að ein heildarlög gildi um starfsemi lagareldis, þ.e. um starfsemi í sjókvíaeldi, landeldi, hafeldi og fjarðabeit.

Á meðal breytinga sem lagðar eru til varðandi sjókvíaeldi eru auknir hvatar til nýtingar lokaðs búnaðar og ófrjós lax, aukin vöktun í ám sem er mikilvægt atriði svo bæta megi vísindalega þekkingu og áhættustýrt skipulag með innleiðingu smitvarnasvæða. Þá er lagt til að leyfisveitingar og eftirlit verði einfaldað, m.a. með sameiginlegu rekstrarleyfi Matvælastofnunar og Umhverfis- og orkustofnunar. Aukin áhersla verður á rafrænt eftirlit Matvælastofnunar og eftirlitsheimildir stofnunarinnar auknar. Að auki er lagt til breytt fyrirkomulag á útfærslu og framkvæmd áhættumats erfðablöndunar.

Sérstaklega er fjallað um landeldi í einum þætti frumvarpsins sem er breyting frá núverandi löggjöf. Viðamesti hluti þess kafla snýr að smitvörnum og dýraheilbrigði í landeldi og er reynt að draga fram þau sérkenni sem skilja landeldi frá sjókvíaeldi sem helgast af ólíku eldisumhverfi og ólíkum áskorunum, bæði fyrir rekstraraðila og Matvælastofnun sem annast eftirlit með starfseminni.

Með því að leggja síðan til lagaramma um hafeldi og fjarðabeit er horft til framtíðar í lagareldi. Hafeldi er enn á hugmyndastigi hér á landi og þarf að ráðast í ítarlegar rannsóknir á því hvort og hvar slíkt eldi sé vænlegt í íslenskri lögsögu. Er með frumvarpinu sniðinn rammi utan um þær rannsóknir sem og leyfisveitingaferlið. Fjarðabeit er enn á frumstigi en líkt og með hafeldið er ætlunin með frumvarpinu að veita tilraunum í greininni lagastoð.

„Bæði íslenskt samfélag og fyrirtæki í lagareldi hafa lengi kallað eftir skýrari lagaramma um greinina. Megináherslur þeirra frumvarpsdraga sem nú eru kynnt eru þær að huga að umhverfissjónarmiðum og dýravelferð við uppbyggingu lagareldis til framtíðar, t.d. þegar kemur að hvötum fyrir lokaðar kvíar og ófrjóan lax og auknum eftirlitsheimildum. Á sama tíma er mikilvægt að einfalda stjórnsýsluna og að gjaldtaka taki mið af afkomu greinarinnar og tryggi samkeppnishæfni. Í þessu samhengi vil ég sérstaklega nefna að lagt er til að leggja Fiskeldissjóð niður og að þær fjárhæðir sem runnið hafa í gegnum þann sjóð fari beint til þeirra sveitarfélaga þar sem sjókvíaeldi er stundað,“ segir Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra.