Ορισμένες μέρες δεν χωρούν και δεν ανήκουν στα ημερολόγια μας, καθώς μοναδικό προορισμό καταχώρησης έχουν τη μνήμη και κυρίως τη συνείδησή μας.

Τέτοιες είναι οι ημέρες του Ιουλίου για την Κύπρο μας, ένας μήνας που η ιστορία αποζητά από έναν ολόκληρο λαό να λογοδοτήσει απέναντί στον ίδιο του τον εαυτό για το αν συνεχίζει να θυμάται, για το αν στάθηκε αντάξιος εκείνων που έπεσαν, για το κατά πόσον κρατήθηκε άσβεστη η φλόγα που του εμπιστεύθηκαν οι ήρωές του.

Σήμερα, εδώ από τη Λάρνακα, όλοι μαζί ανανεώνουμε τον όρκο, πως όσο υπάρχει ένας Έλληνας της Κύπρου που αναπνέει, η αδικία δεν θα γίνει ποτέ κανονικότητα, η κατοχή δεν θα γίνει ποτέ συνήθεια και η λησμονιά δεν θα γίνει ποτέ πατρίδα.

Δυόμιση χιλιάδες χρόνια πριν, στην Αρχαία Αθήνα, ο Περικλής εκφωνεί τον περίφημο «Επιτάφιο», έναν επικήδειο λόγο, για να τιμήσει τους πρώτους νεκρούς του Πελοποννησιακού Πολέμου. Σε αυτές τις μέρες του πικρού Ιούλη που εδώ και 52 χρόνια μαζευόμαστε και καλούμαστε να μνημονεύσουμε και να τιμήσουμε τους δικούς μας νεκρούς, τα λόγια του Περικλή έρχονται ξανά στην σκέψη μας:

«Ἀνδρῶν γὰρ ἐπιφανῶν πᾶσα γῆ τάφος.»

Οι αληθινοί ήρωες δεν χωρούν μέσα σε ένα μνήμα. Δεν περιορίζονται σε μια επιγραφή. Δεν φυλακίζονται κάτω από μια μαρμάρινη πλάκα.

Συνεχίζουν να ζουν εκεί όπου κανένας κατακτητής δεν μπορεί να εισβάλει.

Πενήντα δύο χρόνια έχουν περάσει από εκείνο το πικρό καλοκαίρι και εμείς στεκόμαστε σήμερα, εδώ, στην πόλη του Ζήνωνα και του Αγίου Λαζάρου, γιατί, στη δική μας μνήμη και στη δική μας καρδιά θα έχουν πάντα μια θέση ξεχωριστή αυτοί, που χωρίς να κάνουν δεύτερες σκέψεις, έτρεξαν στο κάλεσμα της πατρίδας, αυτοί που έθεσαν την προδομένη τους πατρίδα πάνω από όλα, όπως ακριβώς τους όριζε να το πράξουν ο ιερός όρκος των προγόνων μας.

Οι ήρωες της πόλης και της Επαρχίας Λάρνακας υπήρξαν άνθρωποι της καθημερινότητας, της βιοπάλης, νέοι με όνειρα, κάποιοι από αυτούς με οικογένεια και μικρά παιδιά.

Στάθηκαν στην πρώτη γραμμή, άξιοι συνεχιστές όσων θέλησαν αυτή η Πατρίδα να μην στερηθεί ποτέ ξανά το ιερό αγαθό της Ελευθερίας: συνεχιστές της παρακαταθήκης του εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Κιτίου Μελέτιου, αλλά και του ποιητή της Λευτεριάς Μιχαλάκη Παρίδη, στάθηκαν στην πρώτη γραμμή και χωρίς να διστάσουν, θυσίασαν ό,τι πιο πολύτιμο είχαν, την ίδια τους τη ζωή.

Δυσανάλογος ο φόρος αίματος που κλήθηκε να καταβάλει ο λαός μας στο κάλεσμα της προδομένης μας πατρίδας – άνισος ο αγώνας μπροστά σε έναν εχθρό που για χρόνια επιβουλευόταν τη γη μας και που κατάφερε με τη βία να κατακτήσει τη μισή μας πατρίδα, να μολύνει τους ναούς μας, να βεβηλώσει τους νεκρούς μας, να διώξει το λαό μας από τις προγονικές του εστίες.

Γράφει ο ποιητής μας Κώστας Μόντης στο γράμμα του προς την μητέρα…

«Μητέρα, γύρω απ’ τα σπίτια μας στρατοπέδευσε η Ασία,

γύρω απ’ τα σπίτια μας αλαλάζει έξαλλη η Ασία.»

«Μητέρα, αν το βρεις βαρύ το γράμμα μου,

είναι που σκύβει απάνω του ο Πενταδάκτυλος φορτωμένος Τούρκο,

είναι που γονατίζει απάνω του ο Πενταδάκτυλος φορτωμένος Τούρκο.»

Αυτόν τον ασήκωτο πόνο που γονάτισε και τραυμάτισε τον λαό μας ανέλαβε να θεραπεύσει όλη η υπόλοιπη Κύπρος. με την πόλη και την Επαρχία της Λάρνακας να υποδέχεται, και λόγω της θέσης της, τα πρώτα μεγάλα κύματα προσφύγων που έφτασαν εδώ.

Ιδιαίτερα μετά τη δεύτερη φάση της εισβολής, τον Αύγουστο του 1974, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι αναζήτησαν ασφάλεια και καταφύγιο στην πόλη του Ζήνωνα.

Τα σχολεία άνοιξαν τις πόρτες τους και έγιναν καταφύγια. Οι αυλές των σπιτιών έγιναν προσωρινοί καταυλισμοί. Εδώ έφθασαν και ρίζωσαν οικογένειες από τα Βαρώσια, την Καρπασία, τη Μόρφου, την Κερύνεια. Εδώ ίδρυσαν σύλλογοι και αθλητικά σωματεία τη νέα τους έδρα – την προσωρινή τους έδρα, έχοντας πάντα στη σκέψη τους μία σταθερή επιδίωξη, την Επιστροφή.

Πενήντα δύο χρόνια από την τραγωδία του 1974, η δικαίωση της θυσίας και των αγώνων όσων έσπευσαν να υπερασπιστούν την ελευθερία, την εδαφική ακεραιότητα και την ανεξαρτησία της Κύπρου, θα έρθει μόνο μέσα από τον τερματισμό της κατοχής, την απελευθέρωση και την επανένωση της πατρίδας μας.

Σας μεταφέρω τη διαβεβαίωση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας ότι η επίλυση του Κυπριακού, αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα του ιδίου και της Kυβέρνησης.

Έχοντας ως όρο εντολής από τον κυρίαρχο λαό την απελευθέρωση και επανένωση της πατρίδας μας, εργαζόμαστε για τη δημιουργία των προϋποθέσεων επανέναρξης των απευθείας διαπραγματεύσεων για συνολική επίλυση του Κυπριακού, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, του διαπραγματευτικού κεκτημένου, των αρχών, των αξιών και του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό το διάστημα βρίσκεται σε εξέλιξη μια πολύ σοβαρή πρωτοβουλία για επανέναρξη των συνομιλιών, η οποία ξεκίνησε μετά και από δικές μας επίμονες προσπάθειες και τη ξεκάθαρη πολιτική μας βούληση, την οποία αναγνωρίζει η διεθνής κοινότητα. Πρωτοβουλία που δεν είναι άσχετη με την πολυεπίπεδη εξωτερική μας πολιτική που αναβαθμίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και την καθιστά αξιόπιστο διεθνή εταίρο.

Η δική μας πλευρά στηρίζει ουσιαστικά την ενισχυμένη προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος θα βρίσκεται στην Κύπρο τις επόμενες μέρες. Παρά τα προβλήματα, τις δυσκολίες και τις προκλήσεις, επενδύουμε στην ξεκάθαρη πολιτική βούληση του κ. Guterres, στο αναβαθμισμένο ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον πρόσφατο διορισμό του κ. Raffaele Fitto ως ειδικού εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μια επιλογή με ιδιαίτερη πολιτική και θεσμική σημασία και στη σαφή διασύνδεση των ευρωτουρκικών με το Κυπριακό, με την πεποίθηση ότι θα υπάρξουν συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Πρόκειται για ένα παράθυρο που οφείλουμε να αξιοποιήσουμε με ενότητα, με σοβαρότητα, με εθνική αυτοπεποίθηση.

Η ιστορία δεν χαρίζει ευκαιρίες σε λαούς που διχάζονται, τις χαρίζει σε λαούς που ξέρουν να βαδίζουν μαζί.

Στεκόμαστε σήμερα εδώ, στη Λάρνακα, στην πόλη που γεννήθηκε πάνω σε αρχαία ερείπια, που φιλοξένησε αιώνες ιστορίας, που άπλωσε τα χέρια της και αγκάλιασε τους ξεριζωμένους, την πόλη που γνώρισε πως η μεγαλύτερη μορφή πατριωτισμού δεν είναι μόνο να πολεμάς, αλλά και να ανοίγεις την πόρτα του σπιτιού σου στον άγνωστο.

Το χρωστάμε σε όλους εκείνους που μέσα από τα ερείπια κατάφεραν να ανοικοδομήσουν ένα κράτος ισότιμο μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας, ένα κράτος που σήμερα μας κάνει περήφανους, ένα κράτος που ο μόχθος και η εργατικότητα του λαού του το οδήγησε στο να αναγεννηθεί από τις στάχτες, να ευημερεί και να προοδεύει και που το διεθνές αποτύπωμά του έχει ξεπεράσει κατά πολύ το γεωγραφικό και πληθυσμιακό του εκτόπισμα.

Ο αγώνας για επιστροφή και επανένωση του τόπου μας συνεχίζεται. Μας το θυμίζουν οι συγγενείς των όσων θυσιάστηκαν, οι οικογένειες των αγνοουμένων μας, οι πρόσφυγες. Μας το θυμίζουν πρώτα και πάνω από όλα οι αδικαίωτοι νεκροί μας που μνημονεύουμε σήμερα.

Ας θυμόμαστε πως πάνω από κόμματα, πάνω από ιδεολογίες, πάνω από προσωπικές διαδρομές, υπάρχει μία μόνο κοινή ευθύνη. Η Κύπρος μας.

Γιατί η πατρίδα δεν μας ανήκει, μας έχει δανειστεί για λίγο και μια μέρα θα τη παραδώσουμε στις επόμενες γενιές. Όπως την παραλάβαμε από εκείνους που θυσιάστηκαν. Οι νεκροί μας δεν κατοικούν στα μνήματα, κατοικούν στις αποφάσεις μας. Στην ενότητά μας, στη μνήμη μας, στην άρνησή μας να αποδεχθούμε την αδικία ως μοίρα.

Οι ήρωες δεν φεύγουν, απλώς αλλάζουν θέση και από την πρώτη γραμμή της μάχης περνούν στην πρώτη γραμμή της συνείδησής μας.

Και αιώνιο το χρέος μας απέναντί τους.