Με αισθήματα οδύνης, αλλά και υπερηφάνειας συγκεντρωθήκαμε σήμερα στον ιερό αυτό χώρο, για να τιμήσουμε τους αγωνιστές της αντίστασης που υπερασπίστηκαν τη συνταγματική νομιμότητα και αγωνίστηκαν για τα πανανθρώπινα ιδανικά της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

Μνημονεύουμε τους άνδρες και τις γυναίκες, κάθε ηλικίας, από κάθε γωνιά της Κύπρου, που αρνήθηκαν να υπηρετήσουν τα άνομα σχέδια εκείνων που επιβουλεύτηκαν την κατάλυση της συνταγματικής τάξης, ενέργεια που άνοιξε την κερκόπορτα στον Αττίλα, για να εισβάλει στην πατρίδα μας.

Το πραξικόπημα της 15ηςΙουλίου 1974 δεν ήταν μια επιπολαιότητα της στιγμής. Ήταν το αποτέλεσμα μιας συνειδητής, προμελετημένης, καλά σχεδιασμένης πολιτικής πράξης, σε βάρος της χώρας μας και του λαού μας, με ηθικό αυτουργό και εκτελεστή τη Χούντα των Συνταγματαρχών και τους εδώ συνεργάτες τους, με επικεφαλής την ΕΟΚΑ Β΄.

Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο ότι αυτή η συνομωσία είχε τη στήριξη διάφορων κέντρων και μηχανισμών, πέραν της Ελλάδας και της Κύπρου, που την ευνόησαν, την χρηματοδότησαν και τη συγκάλυψαν.

Δυστυχώς, πέραν όσων έδρασαν συνειδητά και υστερόβουλα, υπήρξαν και οι αφελείς, που παρασύρθηκαν από τις σειρήνες της ψευδούς προσδοκίας για δήθεν πολιτική και εθνική αποκατάσταση.

Στις 20 Ιουλίου 1974 επιβεβαιώθηκαν οι χειρότεροι εφιάλτες όσων προειδοποιούσαν ότι το πραξικόπημα θα οδηγούσε στην καταστροφή της Κύπρου. Η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε την ανατροπή της νόμιμης κυβέρνησης υπό τον Πρόεδρο Μακάριο και την επικαλέστηκε προσχηματικά, για να εισβάλει βίαια και παράνομα, κατακτώντας με την ισχύ των όπλων το 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο κατέχει μέχρι σήμερα.

Η εισβολή βρήκε την Κύπρο ανοχύρωτη και εγκαταλειμμένη. Εκείνοι που δήθεν τάχθηκαν να την προστατεύσουν, μια και μοναδική έγνοια είχαν: Να απαλλαγούν από τον Μακάριο, για να υλοποιήσουν τους άφρονες σχεδιασμούς τους. Κυριευμένοι από το μένος τους δεν δίστασαν να συνεχίσουν την εγκληματική δράση τους, ακόμη και όταν ο Αττίλας προέλαυνε σχεδόν ανενόχλητος. Την ώρα που η πατρίδα τούς είχε ανάγκη, αυτοί λιποτάκτησαν και έστειλαν στο μέτωπο άοπλους, ανυπεράσπιστους και προδομένους.

Η σημερινή μέρα είναι πένθιμη. Και θα παραμείνει πένθιμη για όσο η χώρα μας και ο λαός μας πληρώνουν τις επιπτώσεις του δίδυμου εγκλήματος. Ενόσω το σύμβολο της κατοχής λερώνει τον Πενταδάκτυλο και το συρματόπλεγμα της διαίρεσης κρατά την πατρίδα μας ακρωτηριασμένη, κανενός η συνείδηση δεν μπορεί να ησυχάσει.

Πενήντα δύο χρόνια από τότε, η δικαίωση της θυσίας και της αγωνιστικής δράσης όσων έσπευσαν να υπερασπιστούν την ελευθερία, την εδαφική ακεραιότητα και την ανεξαρτησία της Κύπρου, θα έρθει μόνο μέσα από τον τερματισμό της κατοχής, την απελευθέρωση και την επανένωση της πατρίδας μας.

Σας μεταφέρω τη διαβεβαίωση του Προέδρου της Δημοκρατίας ότι η επίλυση του Κυπριακού αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα του ιδίου και της κυβέρνησης. Τα δεδομένα είναι δύσκολα όμως έχουμε την υποχρέωση να συνεχίσουμε την προσπάθεια με ζητούμενο να παραδώσουμε στα παιδιά μας μια πατρίδα ελεύθερη, από την Καρπασία μέχρι τα Κόκκινα και από την Κερύνεια και την Αμμόχωστο μέχρι τη Λεμεσό.

Εργαζόμαστε για τη δημιουργία των προϋποθέσεων επανέναρξης των απευθείας διαπραγματεύσεων για συνολική επίλυση του Κυπριακού, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ), του διαπραγματευτικού κεκτημένου, των αρχών, των αξιών και του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Στηρίζουμε την πρωτοβουλία για επανέναρξη των συνομιλιών, η οποία ξεκίνησε μετά και από δικές μας επίμονες προσπάθειες, επενδύουμε στην πολιτική βούληση του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ, στο αναβαθμισμένο ενδιαφέρον της ΕΕ και στη σαφή διασύνδεση των ευρωτουρκικών με το Κυπριακό, με την πεποίθηση ότι θα υπάρξουν συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Παρά τον πολιτικό και εδαφικό ακρωτηριασμό εξαιτίας της κατοχής, η Κυπριακή Δημοκρατία πορεύεται με αξιοπιστία και αυτοπεποίθηση. Με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουμε μέσω της εξωτερικής μας πολιτικής, με την ενίσχυση δεσμών με στρατηγικούς εταίρους, τον δημιουργικό ρόλο μας εντός της ΕΕ και στην ευρύτερη περιοχή, πετύχαμε, ανάμεσα σε πολλά άλλα, την επανενεργοποίηση του διεθνούς παράγοντα και την έναρξη των διεργασιών, που ευελπιστούμε να οδηγήσουν στην επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Στόχος μας είναι η μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα σύγχρονο κράτος, μέλος της ΕΕ και του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, που θα προσφέρει σε όλους τους νόμιμους κατοίκους της το δικαίωμα να ζουν και να δημιουργούν σε συνθήκες ασφάλειας και ευημερίας, όπως ακριβώς συμβαίνει με όλους τους Ευρωπαίους πολίτες.

Η καταδίκη του πραξικοπήματος δεν είναι μια τυπική επετειακή υποχρέωση. Είναι χρέος έναντι της ιστορικής αλήθειας και της συλλογικής μνήμης. Η ατιμωρησία για ένα έγκλημα, του οποίου τις συνέπειες ακόμη βιώνουμε, πλήττει καίρια την αξιοπιστία της πολιτείας και παραμένει μια ανοικτή πληγή, που υπονομεύει κάθε έννοια φυσικής και ηθικής δικαιοσύνης.

Ο κλάδος ελαίας υπήρξε μια γενναιόδωρη πολιτική πράξη, την οποία καταχράστηκαν όσοι, στο όνομα της εθνικής συμφιλίωσης, προέβησαν στην συγκάλυψη εγκλημάτων. Αρκετοί από αυτούς όχι μόνον δεν τιμωρήθηκαν, αλλά επιβραβεύτηκαν.

Τιμούμε σήμερα τους αγωνιστές της αντίστασης που πρόσφεραν πολλά στην πατρίδα και το μόνο που πήραν είναι τα σωματικά και ψυχικά τραύματα που κουβαλούν μέχρι και σήμερα, οι ίδιοι και οι οικογένειές τους.

Καταθέτω το σεβασμό της πολιτείας, μαζί με την υπόσχεση ότι θα κάνουμε ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατόν για να τους δικαιώσουμε.

Η μνήμη τους θα είναι αιώνια, και θα τη συνοδεύει για πάντα η ευγνωμοσύνη του λαού μας.