Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) ολοκληρώθηκε, κατά γενική ομολογία, με απόλυτη επιτυχία και δικαιολογημένα είμαστε περήφανοι.

Σήμερα δεν θα σταθώ στα αποτελέσματα του εξαμήνου. Αναφέρθηκαν ήδη κάποια, είναι γνωστά.

Εκείνο που θεωρώ το πιο σημαντικό και θα ήθελα να επικεντρωθώ σήμερα –και αν θέλετε το μήνυμα που θέλω να στείλω– αφορά το πραγματικό αποτύπωμα που αφήνει η Κυπριακή Προεδρία στην Ευρώπη, στους Ευρωπαίους πολίτες, στους Κύπριους πολίτες, για τη χώρα μας, για την Κυπριακή Δημοκρατία. Τι σημαίνει στην πράξη; ποιο είναι το αποτύπωμα που αφήνει αυτή η Προεδρία;

Γνωρίζετε καλά αναλάβαμε την 1η Ιανουαρίου 2026, σε μια πολύ απαιτητική και δύσκολη περίοδο από τις πιο δύσκολες περιόδους των τελευταίων ετών, σε ένα περιβάλλον πρωτοφανούς αβεβαιότητας και πολλαπλών προκλήσεων. Παραλάβαμε την Προεδρία από τη Δανία, ένα κράτος μέλος της ΕΕ, το οποίο απειλείτο από μια τρίτη χώρα, από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και τα δύο κράτη μέλη του ΝΑΤΟ, για να δώσω τη διάσταση του διεθνούς περιβάλλοντος, στο οποίο αναλαμβάναμε την Προεδρία. Οι πόλεμοι και συγκρούσεις στην ευρύτερη γειτονιά της Ευρώπης, τα νέα δεδομένα τα νέα γεωοικονομικά και γεωπολιτικά δεδομένα, οι πιέσεις στο διεθνές εμπορικό σύστημα –θυμάστε τους δασμούς, για τους οποίους ακούαμε κάθε μέρα–, η ανάγκη για κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της Ευρώπης.

Προσπαθούσε η ΕΕ μέσα σε αυτή την απροβλεψιμότητα, την αβεβαιότητα να καθορίσει το δικό της στίγμα, να πάρει δύσκολες αποφάσεις, οι οποίες απαιτούσαν, πρώτον, ενότητα, απαιτούσαν στρατηγική πυξίδα και ένα ξεκάθαρο προσανατολισμό. Επίσης –και εδώ είναι ένας τομέας που διαδραματίσαμε σημαντικό ρόλο– τι ήταν εκείνο για το οποίο η ΕΕ πολύ συχνά δικαιολογημένα κατηγορείται; Καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων. Άρα, έπρεπε να πάρουμε γρήγορες, δύσκολες αποφάσεις σε σημαντικούς τομείς. Θυμάμαι πριν την Προεδρία, συζητούσαμε με τη Μαριλένα [Υφυπουργό για Ευρωπαϊκά Θέματα] και τον Κωνσταντίνο [Υπουργός Εξωτερικών] ποια κρίση θα μας πέσει. Όλες οι προεδρίες έχουν να αντιμετωπίσουν μια κρίση. Για παράδειγμα ο κορωνοϊός, η Δανία με τη Γροιλανδία. Όλες, όλες οι προεδρίες έχουν μια κρίση και οι Ιρλανδοί θα αντιμετωπίσουν σίγουρα μια κρίση. Σκεφτόμασταν διάφορους τομείς για να δούμε και να είμαστε προετοιμασμένοι. Δεν περιμέναμε αυτό που έγινε στην περιοχή μας. Ξέραμε ότι υπήρχε αυτή η αστάθεια, αλλά δεν περιμέναμε αυτή την κρίση. Μια κρίση όμως, η οποία στην ουσία την αξιοποιήσαμε με τέτοιο τρόπο, ώστε να προωθήσουμε ακόμη περισσότερο –να σας θυμίσω ότι πριν ξεσπάσει η κρίση μία από τις προτεραιότητές μας ήταν να ενισχύσουμε τη συνεργασία, να αντιληφθούν οι Ευρωπαίοι τη σημασία της περιοχής μας για την ίδια την ΕΕ. Και στην ουσία ήρθε μια κρίση, η οποία επιβεβαίωσε αυτό που θέλαμε να κάνουμε, ενίσχυσε την προσπάθειά μας.

Από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, και πολλά άλλα δύσκολα δεδομένα, η ΕΕ έπρεπε να αποδείξει, στην πράξη επαναλαμβάνω, ότι μπορεί να αποφασίζει ότι μπορεί να ενεργεί με ενότητα, αυτοπεποίθηση και αποτελεσματικότητα.

Και ακριβώς μέσα σε αυτό το πολύ δύσκολο περιβάλλον ήταν που η χώρα μας ανέλαβε την Προεδρία. Όχι απλά για να προεδρεύσουμε των εργασιών του Συμβουλίου, και εδώ όλα τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου προέδρευσαν με απόλυτη επιτυχία τα Συμβούλια, αλλά να συμβάλουμε στη λήψη σημαντικών αποφάσεων, αποφάσεων που απαιτούσαν συναίνεση, να προωθήσουμε λύσεις, να δώσουμε λύσεις στους Ευρωπαίους πολίτες σε μια περίοδο, το επαναλαμβάνω, που η Ευρώπη τις είχε περισσότερο ανάγκη από ποτέ προηγουμένως.

Σήμερα, έξι μήνες μετά, δουλεύοντας ασταμάτητα, αισθάνομαι περήφανος για τη χώρα μας, αισθάνομαι περήφανος για τα αποτελέσματα. Και πιστεύω ότι κάθε πολίτης τούτης της χώρας δικαιούται να αισθάνεται το ίδιο. Όχι γιατί ασκήσαμε απλώς την Προεδρία, ασκήσαμε το θεσμικό μας ρόλο αυτούς τους έξι μήνες. Αλλά γιατί αποδείξαμε στην πράξη ότι η χώρα μας, ναι, μπορεί να αναλαμβάνει μεγάλες ευρωπαϊκές ευθύνες, να φέρνει εις πέρας με απόλυτη επιτυχία και να συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών εξελίξεων,  με όλα τα θετικά συνεπακόλουθα σε σχέση με την Κυπριακή Δημοκρατία, την αναβάθμισή της Κυπριακής Δημοκρατίας σε διεθνές επίπεδο αλλά και τις εθνικές μας επιδιώξεις. Και θα αναφερθώ στη συνέχεια πιο συγκεκριμένα.

Από την πρώτη ημέρα γνωρίζαμε πού θέλαμε να πάμε, ποιον δρόμο θέλαμε να ακολουθήσουμε. Θυμάστε όταν πρωτοπαρουσιάσαμε τις προτεραιότητες στα Λεύκαρα το σλόγκαν της Προεδρίας –το όραμά μας για «Μια Αυτόνομη Ένωση. Ανοικτή στον Κόσμο». Ξεκινήσαμε, είπαμε από την αρχή ότι θα είμαστε έντιμοι διαμεσολαβητές. Είναι σαφώς πιο εύκολο όταν είσαι ένα μικρό κράτος να είσαι έντιμος διαμεσολαβητής ανάμεσα σε 27 κράτη μέλη, πάντα με διαφάνεια, ήταν πάρα πολύ σημαντικό, για να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των εταίρων μας , με αξιοπιστία και απόλυτη προσήλωση στο κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον. Αντιμετωπίσαμε λοιπόν την Προεδρία ως μια ευθύνη μας απέναντι και στην ΕΕ αλλά και απέναντι στους Ευρωπαίους πολίτες, στο τέλος της μέρας απέναντι στους Κύπριους πολίτες, οι οποίοι είναι Ευρωπαίοι. Αυτό είναι το πρώτο που θέλω να τονίσω, αν θέλετε το σημαντικότερο συμπέρασμα αυτού του εξαμήνου.

Πρέπει να το αντιληφθούμε και στην Κύπρο. Είμαστε κράτος μέλος από το 2004. 22 χρόνια μετά η ευρωπαϊκή πολιτική δεν είναι κάτι μακρινό. Το τι αποφασίζεται στις Βρυξέλλες δεν αφορά τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, δεν αφορά την Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο αφορούν όλους μας και επηρεάζουν την καθημερινότητα του κάθε πολίτη. Επηρεάζουν την ασφάλεια μας, επηρεάζουν την οικονομία μας, τις επιχειρήσεις μας, τις θέσεις εργασίας, τις υποδομές, την παιδεία μας, την πρόσβαση στα φάρμακα, τις μεταφορές, τις ευκαιρίες που δημιουργούνται για τη νέα γενιά και όλους τους τομείς πολιτικής οριζοντίως που συζητούμε στο Υπουργικό Συμβούλιο.

Με άλλα λόγια, η ευρωπαϊκή πολιτική και το τι αποφασίζεται στις Βρυξέλλες είναι την ίδια στιγμή και εσωτερική πολιτική, δεν είναι εξωτερική πολιτική. Εξωτερική πολιτική είναι η διάσταση της διεύρυνσης, ενίσχυσης των σχέσεων με τρίτα κράτη. Το τι αποφασίζεται στις Βρυξέλλες κατά κύριο λόγο είναι θέματα εσωτερικής πολιτικής και μας επηρεάζουν καθοριστικά. Και αυτή ήταν η θεμελιώδης αν θέλετε αντίληψη που από την πρώτη μέρα ανάληψης της διακυβέρνησης του τόπου. Συχνά το λέω ότι η εξωτερική πολιτική είναι άμεσα συνυφασμένη με την εσωτερική και η εσωτερική είναι άμεσα συνυφασμένη με την εξωτερική. Αν προεδρεύεις μιας χώρας που οικονομικά έχει 1500 προβλήματα, μην περιμένετε να έχει αξιόπιστη εξωτερική πολιτική. Με τον ίδιο τρόπο, αν δεν έχεις μια ισχυρή εξωτερική πολιτική, μην αναμένεις ότι θα αντιμετωπίσεις με επιτυχία εσωτερικές προκλήσεις. Το είδαμε στην πράξη με το θέμα του υδατικού, όταν χρειάστηκε άμεσα και είχαμε την ανταπόκριση από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όταν είχαμε το θέμα με τις πυρκαγιές που η Πρόεδρος της Επιτροπής ανταποκρίθηκε αμέσως, το βλέπουμε καθημερινά. Άρα, εσωτερική και εξωτερική πολιτική είναι άμεσα συνυφασμένες και το τι αποφασίζεται στις Βρυξέλλες είναι πρωτίστως θέματα εσωτερικής πολιτικής.

Και είναι στη βάση αυτής της θεώρησης που ως χώρα και ως διακυβέρνηση αντιλαμβανόμαστε, και είμαστε ανάμεσα στα κράτη μέλη που υποστηρίζουν την περαιτέρω ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Περαιτέρω ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αφορά, επαναλαμβάνω, θέματα εσωτερικής πολιτικής. Την ίδια στιγμή ως το νότιο-ανατολικότερο κράτος μέλος και το τελευταίο υπό κατοχή κράτος μέλος της ΕΕ, γνωρίζουμε από πρώτο χέρι ότι η ασφάλεια, η σταθερότητα, ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και όλα αυτά που πρεσβεύει η ΕΕ δεν είναι αφηρημένες έννοιες. Είναι προϋποθέσεις για την ευημερία και το μέλλον του λαού μας. Γι’ αυτό με ακούτε και πολλές φορές να λέω, και σε σχέση με το Κυπριακό, και όχι μόνο, ότι η ισχυρότερη ασφαλιστική δικλείδα και για εφαρμογή μιας ενδεχόμενης λύσης του Κυπριακού, αλλά και για όλα αυτά τα θέματα που συζητούμε, είναι η παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας εντός της ΕΕ.

Μέσα από την ίδια συλλογιστική –για να έρθω στα θέματα που πιο εύκολα μπορεί να αντιληφθεί ο κάθε πολίτης– ως ένα νησιωτικό κράτος στην Ανατολική Μεσόγειο γνωρίζουμε, για παράδειγμα, ότι η συνδεσιμότητα, η σταθερότητα στην περιοχή μας και η εξωστρέφεια δεν είναι μόνο εθνικές προτεραιότητες, αλλά είναι και ευρωπαϊκές. Και ακριβώς αυτή η πραγματικότητα διαμόρφωσε τους στόχους και τον τρόπο με τον οποίον ασκήσαμε την Κυπριακή Προεδρία. Πρώτος μας στόχος ήταν να συμβάλουμε για μια ΕΕ, η οποία είναι πιο ασφαλής, πιο ανθεκτική και κατ’ επέκταση καλύτερα προετοιμασμένη να προστατεύσει τους πολίτες της. Και όταν λέω πολίτες της, επαναλαμβάνω και τους Κύπριους πολίτες που είναι Ευρωπαίοι πολίτες.

Σε μια περίοδο κατά την οποία, η ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου δοκιμάζεται όσο ποτέ προηγουμένως, προσπαθήσαμε μια ολιστική προσέγγιση 360 μοιρών, αναγνωρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από το τι γίνεται στην Ουκρανία –φυσικά εξαρτάται και από το τι γίνεται εκεί– αλλά χρειάζεται ως ΕΕ να έχουμε μια οπτική 360 μοιρών, γιατί η ασφάλεια της ΕΕ επηρεάζεται και από το τι γίνεται στη Μέση Ανατολή, το τι γίνεται στη Λιβύη κ.ο.κ. Άρα χρειάζεται αυτή η προσέγγιση των 360 μοιρών.

Και το δεύτερο, όταν λέμε ασφάλεια, δεν αφορά μόνο την άμυνα. Όταν λέμε ασφάλεια αφορά την ενεργειακή ασφάλεια, την προστασία των κρίσιμων υποδομών, τις υβριδικές απειλές, τη διαχείριση του μεταναστευτικού, τα θέματα της κυβερνοασφάλειας, την ικανότητα ως ΕΕ και κράτη μέλη να ανταποκρινόμαστε σε κάθε μορφή κρίσης. Ασφάλεια λοιπόν σε όλους τους τομείς στην υγεία, στην παιδεία, στην εργασία.

Και να ξεκινήσω από την άμυνα. Προωθήσαμε σημαντικές πρωτοβουλίες, είπε η Μαριλένα για 27 τριλόγους που έγιναν και τα αποτελέσματά τους αφορούν και στη χώρα μας, αλλά και στους Κύπριους πολίτες. Στα θέματα της άμυνας, για παράδειγμα, προωθήσαμε σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως η στρατιωτική κινητικότητα που στην πράξη είναι ο προπομπός, για να οδηγηθούμε σε ένα Military Schengen [στρατιωτικό Σένγκεν], επιτρέποντας στην ουσία τη μετακίνηση ευρωπαϊκού στρατού από τα κράτη μέλη, αλλά και εξοπλισμού όταν αυτό απαιτείται. Την ίδια στιγμή θέσαμε τις βάσεις με αφορμή την κρίση, για να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση για την οποία υπάρχει σημαντική πρόοδος στο να δοθεί περιεχόμενο στη ρήτρα αμοιβαιότητας. Αναφέρομαι στο άρθρο 42,7 ενισχύοντας αυτή την έννοια της συλλογικής ασφάλειας της ΕΕ. Και για την Κυπριακή Δημοκρατία, για τη χώρα μας, η οποία εξακολουθεί να βιώνει τις συνέπειες της κατοχής όλοι αντιλαμβανόμαστε πάρα πολύ καλά ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και της ασφάλειας δεν είναι μια θεωρητική συζήτηση. Αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας και καθημερινής ασφάλειας για τους πολίτες μας. Αυτό αποτυπώνεται και σε άλλα συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας, για παράδειγμα, εγκρίναμε 18 σχέδια των κρατών μελών σε σχέση με το SAFE και την Κυπριακή Δημοκρατία. Η χώρα μας έχει ένα ποσό που αγγίζει τα 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ με τα πρώτα 177 εκατομμύρια ήδη να έχουν εκταμιευθεί για την ενίσχυση της άμυνας της χώρας μας, για την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μια άλλη διάσταση που επηρεάζει αυτά τα σημαντικά ποσά, θα αξιοποιηθούν και για την πολλά υποσχόμενη κυπριακή αμυντική βιομηχανία.

Εξίσου σημαντικά αποτελέσματα πετύχαμε και σε σχέση με τον μεγάλο στόχο για «μια πιο Ανταγωνιστική και πιο ανθεκτική Ευρώπη». Μια Ευρώπη η οποία εξαρτιόταν στο θέμα της ενέργειας από τη Ρωσία, μια Ευρώπη η οποία εξαρτάτο στα θέματα της άμυνας και της ασφάλειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μια Ευρώπη που εξαρτάται στα θέματα των πρώτων υλών από την Κίνα, αντιλαμβάνεστε ότι δεν μπορεί να είναι στρατηγικά αυτόνομη. Την ίδια στιγμή δεν μπορεί να γίνει στρατηγικά αυτόνομη σε ένα εξάμηνο. Είναι σημαντικό ότι θέσαμε βάσεις, είδαμε αποτελέσματα, δεν ήταν θεωρητική συζήτηση, για να πετύχουμε αυτή τη στρατηγική αυτονομία για πιο ανταγωνιστική και πιο ανθεκτική Ευρώπη.

Προωθήσαμε πρωτοβουλίες για τη μείωση της γραφειοκρατίας, για τη διευκόλυνση των επενδύσεων, την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς και τη στήριξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των άλλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων συμπεριλαμβάνονται φυσικά και οι κυπριακές επιχειρήσεις.

Πέραν των όσων προανέφερα, πετύχαμε συμφωνίες για την ηλεκτρονική δήλωση των αποσπασμένων εργαζομένων, πετύχαμε πρόοδο στα ευρωπαϊκά επιχειρηματικά ψηφιακά πορτοφόλια και πετύχαμε τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση της τελωνειακής ένωσης που αφορά και την Κυπριακή Δημοκρατία και όχι μόνο, από το 1968. Ολοκληρώθηκαν επίσης τα πρώτα μεγάλα πακέτα απλοποίησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Για παράδειγμα, όποτε μιλούσαμε με τους Γερμανούς και τον Γερμανό Καγκελάριο, το μόνο θέμα στην ατζέντα ήταν η ανάγκη να προωθηθούν όλα αυτά τα νομοθετήματα για απλοποίηση των διαδικασιών στην ΕΕ, το οποίο θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα της και μετά το πέρας να τα συζητήσουμε με επιτυχία στο Κοινοβούλιο. Αντιλαμβάνεστε και τα εύσημα που λάβαμε από πλευράς ενός σημαντικού κράτους μέλους. Στην πράξη όλα αυτά σημαίνει ότι αναμένεται να εξοικονομήσουν περίπου 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ διοικητικό κόστος για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων και των κυπριακών επιχειρήσεων.

Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζοντας ότι καμία ευρωπαϊκή φιλοδοξία δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τον αντίστοιχο προϋπολογισμό, εργαστήκαμε και παραδώσαμε ένα ώριμο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) μετά από σκληρή δουλειά, θέτοντας τη βάση, για να υπάρξει πολιτική συμφωνία το 2026. Τι σχέση έχει το ΠΔΠ και τι παραδώσαμε για τη χώρα μας, για την Κυπριακή Δημοκρατία, για τους Κύπριους πολίτες; Από εκεί είναι τα λεφτά για το Ταμείο Συνοχής που κάνουμε όλα αυτά τα έργα στην Κύπρο. Προηγουμένως το Ταμείο Συνοχής περίπου 1,3 δισ. για την Κύπρο, 7 χρόνια σε έργα που βλέπουμε στις διάφορες Κοινότητες, που όλοι παρουσιάζουμε –να το αναφέρω και αυτό εν είδει κριτικής– πολλές φορές ξεχνώντας από πού έρχονται τα λεφτά. Την ΕΕ ξέρουμε μόνο να την κατηγορούμε όταν πάει κάτι στραβά, ενώ όταν είναι κάτι θετικό, είναι εθνική επιτυχία. Το ΠΔΠ είναι πολύ σημαντικό γιατί αφορά τους αγρότες μας, την Κοινή Αγροτική Πολιτική, τι δίνουμε στους αγρότες μας, αφορά την άμυνα, αφορά τη μετανάστευση, αφορά όλα τα θέματα εξωτερικής πολιτικής. Άρα δεν είναι κάτι μακρινό από τους Κύπριους πολίτες.

Η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ προϋποθέτει ισχυρές διεθνείς συνεργασίες και ενισχυμένες εμπορικές σχέσεις. Και ακριβώς σε αυτή την περίοδο αυξανόμενης διεθνούς αβεβαιότητας, εργαστήκαμε για σημαντικές συμφωνίες της ΕΕ –τη συμφωνία Mercosur, μετά από 25 χρόνια συζητήσεων, τη συμφωνία με την Ινδία, με το Μεξικό και την Ελβετία– [και] λύσαμε τις εκκρεμότητες που υπήρχαν με το Ηνωμένο Βασίλειο από την περίοδο του Brexit.

Το είπαμε από την αρχή, ήταν στόχος μας, τα γεγονότα, οι αρνητικές εξελίξεις μάς «βοήθησαν» να κάνουμε ακόμη πιο ισχυρό αυτό το επιχείρημα μας και να έχουμε αποτελέσματα. Η ανάγκη για περαιτέρω εξωστρέφεια δοκιμάστηκε στην πράξη κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας με την κρίση στην περιοχή. Και ακριβώς χάρη στις εξαιρετικές σχέσεις που έχουμε με όλα τα γειτονικά κράτη, όχι μόνο ανταποκριθήκαμε με επιτυχία, καταφέραμε να γίνει κατανοητή στις Βρυξέλλες η σημασία της περιοχής για την ΕΕ και μια βασική προτεραιότητα της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής είναι πλέον προτεραιότητα της ΕΕ.

Η Άτυπη Σύνοδος –όσοι είχατε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε την Άτυπη Σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών– αποτέλεσε μια μοναδική ευκαιρία. Τα σχόλια που δεχτήκαμε μετά την ολοκλήρωσή της από τους συναδέλφους στην ΕΕ, αλλά και τα κράτη της περιοχής, ακριβώς αναδεικνύουν τη σημασία αυτού που λέμε πολλές φορές, ότι είμαστε η γέφυρα στην περιοχή που μπορεί να φέρει κοντά τις χώρες της περιοχής με την ΕΕ.

Αναφέρθηκε ο Υπουργός Εξωτερικών [κ. Κωνσταντίνος Κόμπος προηγουμένως] στα θέματα της διεύρυνσης. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια έγινε διακυβερνητική για ενταξιακές, όπως έγινε για το Μαυροβούνιο. Χθες με πήρε τηλέφωνο η Πρόεδρος της Μολδαβίας. Μου είπε: «Ποτέ δεν περιμέναμε αυτή τη μέρα, αυτό που πέτυχε η Κυπριακή Προεδρία. Θεωρούσαμε ότι κανείς, μα κανείς και ειδικότερα ένα μικρό κράτος μέλος, όπως η Κυπριακή Δημοκρατία, δεν θα πετύχαινε να ανοίξουν τα cluster όσον αφορά στην ενταξιακή διαδικασία της Μολδαβίας.» Το ίδιο έγινε με την Ουκρανία. Σας παραπέμπω να δείτε τα δημόσια σχόλια –δεν είναι δική μας εκτίμηση– του Προέδρου του Μαυροβουνίου τη μέρα που ολοκληρώθηκε η Κυπριακή Προεδρία. Και όλα αυτά –παρόλο που είμαστε δημόσια, κύριε Υπουργέ, θα μου επιτρέψεις να το αναφέρω, γιατί είναι δική σας επιτυχία– σας παραπέμπω να δείτε το πώς συμπεριφέρονται και στο Κυπριακό τα συγκεκριμένα κράτη που προανέφερα.

Το πραγματικό μέτρο επιτυχίας κάθε ευρωπαϊκής πολιτικής, κάθε ευρωπαϊκής Προεδρίας είναι για μας άμεσα συνυφασμένο με το πώς επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών μας. Στο τέλος της ημέρας, όλοι μας είμαστε υπόλογοι αποκλειστικά στην κοινωνία. Στη δική μας περίπτωση, αποκλειστικά στον κυπριακό λαό. Δεν είναι ούτε ο αριθμός των συμφωνιών που επιτεύχθηκαν, ούτε οι νομοθετικοί φάκελοι που ολοκληρώθηκαν, αλλά το κατά πόσον αυτές όλες οι αποφάσεις βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών μας. Το βασικό ζητούμενο για κάθε πολίτη είναι να βρει το φάρμακο που χρειάζεται εκείνη τη στιγμή. Εκείνο που τον ενδιαφέρει είναι τα κοινωνικό-ασφαλιστικά του δικαιώματα όταν ζει ή εργάζεται σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ. Είναι η προστασία των παιδιών του, είναι η προστασία των ευάλωτων συμπατριωτών μας, η δυνατότητα μιας νέας οικογένειας να αποκτήσει προσιτή κατοικία, τα αεροπορικά δικαιώματα ως επιβάτες και πολλά άλλα θέματα που άπτονται της καθημερινότητας του πολίτη, και αυτό είναι απόλυτα δικαιολογημένο στο τέλος της ημέρας. Για μας ειδικά, μια νησιωτική χώρα, η συνδεσιμότητα, για παράδειγμα, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για την οικονομία, για τον τουρισμό, για την προσέλκυση επενδύσεων, για την κοινωνική μας συνοχή, για όλους τους τομείς. Γι’ αυτό, για παράδειγμα, έχει ξεχωριστή σημασία ότι ύστερα από 13 χρόνια διαπραγματεύσεων επιτεύχθηκε η συμφωνία για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των επιβατών αεροπορικών μεταφορών. Μας έλεγαν ότι αν δεν το πετύχει η Κυπριακή Προεδρία, δεν υπάρχει περίπτωση να επιτευχθεί από άλλη Προεδρία, γιατί όλες οι άλλες χώρες έχουν ισχυρούς εθνικούς μεταφορείς. Άρα, αν δεν το πετύχει η Κυπριακή Προεδρία δεν θα επιτευχθεί. Και η απόφαση, αν δεν το επιτύγχανε η Κυπριακή Προεδρία, θα αποσυρόταν η συγκεκριμένη πρόταση.

Η ανάδειξη λοιπόν της νησιωτικότητας αποτέλεσε μια από τις σημαντικές μας προτεραιότητες. Η Προεδρία μας έκλεισε με τη διάσκεψη στην Πάφο που παρουσιάστηκε η στρατηγική για τα νησιωτικά κράτη και τις παράκτιες περιοχές. Δεν ήταν απλά ένα συνέδριο, για να πούμε πόσο σημαντικά είναι τα νησιωτικά κράτη και οι παράκτιες περιοχές. Ήταν ακριβώς, για να λαμβάνονται υπόψη σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ οριζόντια, συμπεριλαμβανομένου και του ΠΔΠ, οι ιδιαιτερότητες των νησιωτικών κρατών και των παράκτιων περιοχών, έτσι ώστε να αντλούν περισσότερους, για παράδειγμα, οικονομικούς πόρους από πλευράς της ΕΕ.

Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου, στη συνάντησή μας πριν ξεκινήσει η Προεδρία, μάς ζήτησε, [αφού] η Κύπρος είναι ένα από τα τρία νησιωτικά κράτη της ΕΕ, να αναλάβουμε αυτή την πρωτοβουλία, για να παρουσιάσει η [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή τη στρατηγική και το κάναμε. Όταν μας το είπε είχε καθοριστεί εν πολλοίς το πρόγραμμα. Το κάναμε με επιτυχία και αυτό αφορά, επαναλαμβάνω, τους Κύπριους πολίτες.

Είναι πάρα πολλά [που έγιναν], όπως τα φάρμακα, γιατί η πανδημία, ειδικά για μας, μας δίδαξε τη σημασία στα θέματα της ασφάλειας στην υγεία. Έχει ιδιαίτερη σημασία η [προκαταρτική] συμφωνία [για τον Κανονισμό] για τα Κρίσιμα Φάρμακα που επιτεύχθηκε. Ενισχύεται η παραγωγική ικανότητα της Ευρώπης και η ασφάλεια του εφοδιασμού, ώστε στο τέλος της ημέρας οι πολίτες μας να νιώθουν ότι όταν χρειάζονται τέτοια φάρμακα θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτά.

[Στις] Κοινωνικές Ασφαλίσεις, [η αναθεώρηση του] Κανονισμού 883. Τελικά το πετύχαμε μετά από τόσα χρόνια.

Κοινωνική Ευρώπη με την προσιτή κατοικία. Καταφέραμε μια εθνική πρόκληση να έχει καταστεί πλέον μια ευρωπαϊκή πρόκληση. Καταφέραμε –δεν είναι πολύ γνωστό στην Κύπρο– να αλλάξουν οι κανονισμοί σε σχέση με το υφιστάμενο Ταμείο Συνοχής, όπου η προσιτή κατοικία δεν ήταν μέσα στις κατηγορίες, τις οποίες τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν το «ΘΑλΕΙΑ». Μετά από αρκετές προσπάθειες του Υπουργού Εσωτερικών πετύχαμε και αυτόν τον στόχο. Το Άτυπο Συμβούλιο στην Κύπρο ασχολήθηκε αποκλειστικά με το θέμα της προσιτής κατοικίας, [που] πλέον είναι θέμα ευρωπαϊκό. Η Πρόεδρος της Επιτροπής, αμέσως πριν αναλάβουμε την Προεδρία, παρουσιάζει τη στρατηγική για την προσιτή κατοικία.

[Εργαστήκαμε για] την ενίσχυση της ευημερίας των παιδιών μας, την κοινωνική συμπερίληψη, την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας, τα θέματα του πολιτισμού, «Η Ευρώπη για τον πολιτισμό, ο πολιτισμός για την Ευρώπη», σημαντικές πρωτοβουλίες για την προστασία των παιδιών και στο διαδίκτυο, αλλά και από τη σεξουαλική κακοποίηση, την προστασία των ευάλωτων ενηλίκων, τη γεωργία, τους νέοι κανόνες για την ενίσχυση της θέσης των γεωργών στην αλυσίδα τροφίμων, την ενίσχυση της βιωσιμότητας του εισοδήματός τους και πολλά άλλα.

Έρχομαι στο τι γίνεται από σήμερα που έχει ολοκληρωθεί η Προεδρία μας. Σίγουρα δεν αποτελεί το τέλος της προσπάθειάς μας. Στην πραγματικότητα, για εμάς αποτελεί την αρχή μιας νέας ευθύνης. Γιατί η πραγματική αξία της Προεδρίας δεν μετριέται μόνο στα όσα πετύχαμε κατά τη διάρκεια αυτών των έξι μηνών. Θα μετρηθεί από τον τρόπο που θα αξιοποιήσουμε όλη αυτή την εμπειρία που αποκτήθηκε, την αξιοπιστία, αλλά και το πολιτικό κεφάλαιο που πετύχαμε ως χώρα.

Το πολιτικό κεφάλαιο που αποκτήσαμε αυτούς τους έξι μήνες αποτελεί πολύτιμο εθνικό εφόδιο και θα το αξιοποιήσουμε προς όφελος των πολιτών μας, προς όφελος της χώρας μας, αλλά και των στρατηγικών και εθνικών μας επιδιώξεων. Γνωρίζετε καλά, το είπαμε πολλές φορές, [πως] πρώτος στόχος παραμένει η επίλυση του Κυπριακού, ο τερματισμός της κατοχής και η επανένωση της πατρίδας μας.

Υπηρετήσαμε το κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον με συνέπεια, με αξιοπιστία και αίσθημα ευθύνης. Αυτό έχει ενισχύσει τη δυνατότητά μας να διεκδικούμε με μεγαλύτερη αξιοπρέπεια και στο θέμα του Κυπριακού –δεν θα κρυφτώ, μας έχει ενισχύσει σε σημαντικότατο βαθμό.

Η σημαντικότερη όμως αλλαγή που μας κληροδότησε η Κυπριακή Προεδρία βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας μας, βρίσκεται στην ίδια τη χώρα μας. Αποδείξαμε αυτούς τους έξι μήνες ότι όταν το κράτος λειτουργεί με κοινό σχεδιασμό, με συντονισμό, με θεσμική συνέχεια, δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα. Μπορούμε να πετύχουμε πολύ περισσότερα από όσα θεωρούμε εφικτά. Η τεχνογνωσία που αποκτήθηκε, η συνεργασία που αναπτύχθηκε μεταξύ των κρατικών υπηρεσιών, η ευρωπαϊκή κουλτούρα διακυβέρνησης που οικοδομήθηκε αποτελούν πολύτιμο εθνικό κεφάλαιο.

Η μεγαλύτερη λοιπόν επιτυχία δεν είναι μόνο όσα πετύχαμε, όλα αυτά που ανακοινώσαμε προηγουμένως. Είναι ότι αποδείξαμε πρώτα και πάνω από όλα στους ίδιους τους εαυτούς μας ότι η πατρίδα μας μπορεί να πετύχει οποιονδήποτε στόχο, όταν λειτουργεί με σχέδιο, με συνεργασία και με αυτοπεποίθηση. Πρέπει να βάλουμε ως χώρα μεγάλους στόχους. Μόνο αν βάζουμε μεγάλους στόχους μπορούμε να φέρουμε αποτελέσματα. Και η Προεδρία είναι ένα κλασικό παράδειγμα του τι πετύχαμε όταν θέσαμε κοινούς στόχους και εργαστήκαμε συλλογικά.

Γι’ αυτό, κυρίες και κύριοι, η διατήρηση της Υφυπουργού για Ευρωπαϊκά Θέματα, η μετεξέλιξη της Γραμματείας Κυπριακής Προεδρίας [του Συμβουλίου της ΕΕ] σε μόνιμη δομή ευρωπαϊκού συντονισμού και η περαιτέρω ενίσχυση των κλιμακίων ευρωπαϊκών θεμάτων στα Υπουργεία και τα Υφυπουργεία θα μείνουν. Έχουμε ήδη στείλει σχετική πρόταση στη Βουλή των Αντιπροσώπων, και είμαι σίγουρος ότι θα ανταποκριθούν αμέσως, γιατί όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα αντιλαμβάνονται τη σημασία του Υφυπουργείου. Τα Κλιμάκια Ευρωπαϊκών Θεμάτων το 2012, μετά την ολοκλήρωση της Προεδρίας, στα πλείστα των υπουργείων είτε υποβαθμίστηκαν είτε καταργήθηκαν. Κάναμε την Προεδρία το 2012 και μετά αποφασίσαμε είτε να μειώσουμε τη σημασία αυτών των ευρωπαϊκών κλιμακίων, είτε σε κάποιες των περιπτώσεων να τα καταργήσουμε. Και επαναλαμβάνω, είναι θέματα εσωτερικής πολιτικής, όχι εξωτερικής πολιτικής.

Όλα αυτά που προανέφερα δεν είναι απλά οργανωτικές αλλαγές. Πρόκειται για στρατηγική επιλογή της Κυβέρνησής μας, ώστε, ανάμεσα σε πολλά άλλα, η εμπειρία, η τεχνογνωσία, η κουλτούρα συνεργασίας που αποκτήθηκαν να αποτελέσουν μόνιμο συγκριτικό πλεονέκτημα για τη χώρα μας.

Πριν ολοκληρώσω, θέλω να σταθώ σε κάτι που θεωρώ εξίσου σημαντικό με τα αποτελέσματα της Κυπριακής Προεδρίας. Από την πρώτη ημέρα που αναλάβαμε την Προεδρία, αλλά και κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας, είπαμε ότι [θέλαμε] αυτή η Προεδρία να μην είναι μόνο μια κυβερνητική ή θεσμική προσπάθεια. Είπαμε αυτή η Προεδρία είναι μια εθνική προσπάθεια που να εκφράζει όλη τη χώρα και ακριβώς έτσι έγινε. Στην προσπάθεια αυτή συμμετείχαν όλοι. Είχαμε ανθρώπους όλων των ηλικιών, από όλες τις γωνιές της Κύπρου.

Θυμάμαι όταν ήρθε η Μαριλένα [Ραουνά] να μου παρουσιάσει το πρόγραμμα των εκδηλώσεων, είχαμε σε κάθε επαρχία τον ίδιο αριθμό –εκτός της Λευκωσίας, όπου ήταν το Συνεδριακό Κέντρο και μπορούσαμε σαφώς να το αξιοποιήσουμε πολύ περισσότερο. Αγκαλιάσαμε όλες τις ελεύθερες περιοχές της χώρας μας, αναδείξαμε τον πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα μας. Δώσαμε στους Ευρωπαίους εταίρους μας την ευκαιρία να γνωρίσουν καλύτερα τόσο τη σημερινή Κύπρο, όσο και να δουν με τα ίδια τα μάτια τους τι σημαίνει κατοχή. Γι’ αυτό αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες προς όλους όσοι εργάστηκαν, πρώτα και πάνω απ’ όλα δημόσια στη Μαριλένα [Ραουνά]. Με αφοσίωση, με επαγγελματισμό, με επιμονή, απόλυτη προσήλωση στον στόχο ηγήθηκε αυτής της πολύ μεγάλης προσπάθειας και μαζί με την εξαιρετική της ομάδα –γιατί είχε εξαιρετική ομάδα– οργάνωσε και συντόνισε με υποδειγματικό τρόπο αυτή την Προεδρία. Να ευχαριστήσω και τον Υπουργό Εξωτερικών, τον Κωνσταντίνο [Κόμπο], το Υπουργείο Εξωτερικών, τη Μόνιμη Αντιπρόσωπό μας στις Βρυξέλλες, τον Αναπληρωτή Μόνιμο Αντιπρόσωπο, όλους τους Υπουργούς –είναι εδώ και το ότι είναι εδώ δείχνει και τη σημασία, με την οποία προσεγγίζουν τα ευρωπαϊκά θέματα– τους Γενικούς Διευθυντές που συνέβαλαν καθοριστικά στην πετυχημένη Προεδρία, τους δημόσιους λειτουργούς, τις αρχές ασφαλείας και όλους όσοι υπηρέτησαν με επαγγελματισμό και αφοσίωση αυτή την εθνική αποστολή.

Να κάνω μια αναφορά σε ανθρώπους που πολλές φορές τους ξεχνούμε. Είναι αυτοί που είναι πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας. Είναι οι αφανείς ήρωες της Προεδρίας, το διοικητικό, το τεχνικό προσωπικό, τους διερμηνείς, τους οδηγούς, τους ανθρώπους της φιλοξενίας, τους μάγειρές μας, τους τεχνικούς, όλους που φρόντισαν αθόρυβα, αλλά μέσα από την πολύτιμή τους δουλειά να μας κάνουν περήφανους. Σίγουρα η επιτυχία της Προεδρίας γράφτηκε και από τα δικά τους χέρια. Μια ειδική αναφορά [στους] εθελοντές μας. Εθελοντές κάθε ηλικίας είναι το πρώτο σημείο επαφής, πολλές φορές, με τους επισκέπτες. Ο ρόλος τους είναι καθοριστικός και θα ήθελα να τους ευχαριστήσω. Και κλείνω επαναλαμβάνοντας ότι η επιτυχία αυτής της Προεδρίας ανήκει σε όλους όσοι πίστεψαν σε αυτή την εθνική προσπάθεια. Ανήκει στη χώρα μας, σε κάθε πολίτη αυτής της χώρας που συνέβαλε καθοριστικά ώστε να αποδείξουμε στην πράξη ότι η δύναμη της πατρίδας μας δεν εξαρτάται από το μέγεθός της.