Υπάρχουν τόποι, όπου η γη δεν είναι από χώμα, αλλά από μνήμη, αίμα και όρκο. Υπάρχουν στιγμές, όπου ο καθένας από εμάς σκύβει το κεφάλι μπροστά στο δέος της θυσίας των συνανθρώπων μας. Μια τέτοια μέρα είναι η σημερινή, όπου με αισθήματα βαθιάς συγκίνησης, σεβασμού, εθνικής υπερηφάνειας και ευγνωμοσύνης συγκεντρωθήκαμε, για να αποτίσουμε τον ελάχιστο φόρο τιμής στους ήρωες και τις ηρωίδες αυτού του τόπου. Σε εκείνους που αγωνίσθηκαν και θυσιάστηκαν με πίστη στα ιδανικά της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας, αφιερώνοντας ακόμη και την ίδια τους τη ζωή στον αγώνα.

Το Αυγόρου κατέχει ξεχωριστή θέση στο πάνθεον του Απελευθερωτικού Αγώνα της ΕΟΚΑ. Ένας τόπος, όπου η αγάπη για την πατρίδα εκφράστηκε μέσα από πράξεις αυτοθυσίας, αλληλεγγύης και ανιδιοτελούς προσφοράς. Τους κατοίκους του Αυγόρου, όταν ήρθε η ώρα, δεν χρειάστηκε να τους καλέσει κανείς. Σηκώθηκαν αμέσως. Αυτό που ξεχωρίζει το Αυγόρου είναι το γεγονός ότι ολόκληρη η κοινότητα μετατράπηκε σε μια μεγάλη οικογένεια αντίστασης. Δεν υπήρχαν θεατές. Υπήρχαν μόνο άνθρωποι που, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, αναλάμβανε το μερίδιο της ευθύνης που του αναλογούσε. Κανείς δεν περίσσευε. Κανείς δεν έμενε πίσω. Από τους ηλικιωμένους μέχρι τα μικρά παιδιά, από τους γεωργούς μέχρι τους δασκάλους, από τις μητέρες μέχρι τους νέους αγωνιστές, όλοι συνέβαλαν σε έναν κοινό σκοπό. Αυτή η συλλογικότητα αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη παρακαταθήκη που μας κληροδότησε το Αυγόρου.

Αγαπητές οικογένειες των Ηρώων,

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός τόπου που ξεπερνούν τα όριά του και αποκτούν εθνική διάσταση. Για το Αυγόρου, μια τέτοια στιγμή υπήρξε η 5η Ιουλίου 1958. Η Μάχη της Πλατείας, μια από τις πιο μαζικές και αυθόρμητες λαϊκές εξεγέρσεις του Απελευθερωτικού Αγώνα της ΕΟΚΑ.

Οι Βρετανοί στρατιώτες έφθασαν στο Αυγόρου, αποφασισμένοι να επιβάλουν τη θέλησή τους διά της ισχύος. Πίστευαν πως θα λύγιζαν μια μικρή αγροτική κοινότητα. Δεν γνώριζαν ότι απέναντί τους δεν θα έβρισκαν έναν φοβισμένο πληθυσμό, αλλά έναν λαό αποφασισμένο να υπερασπιστεί την αξιοπρέπειά του. Ολόκληρη η κοινότητα έσπευσε στην πλατεία. Δεν κρατούσαν όπλα. Δεν διέθεταν στρατιωτική δύναμη. Μα κρατούσαν κάτι που κανένας κατακτητής δεν μπορεί να αφαιρέσει από έναν λαό. Την πίστη ότι η ελευθερία αξίζει κάθε θυσία. Δεν ήταν μια σύγκρουση στρατών, αλλά η αναμέτρηση δύο κόσμων, από τη μια η δύναμη των όπλων και από την άλλη η δύναμη της ψυχής. Η αντίσταση των κατοίκων αιφνιδίασε τους Βρετανούς. Με θάρρος που ξεπερνούσε κάθε ανθρώπινο μέτρο όρμησαν προς τους στρατιώτες, απελευθέρωσαν συλληφθέντες συγχωριανούς τους και προστάτευσαν νεαρούς αγωνιστές από τη σύλληψη. Εκείνη τη μέρα το Αυγόρου πλήρωσε βαρύ τίμημα. Ανάμεσα στους δεκάδες τραυματίες έπεσαν δύο άνθρωποι που δεν αναζήτησαν ποτέ τη δόξα, αλλά η ιστορία τούς ανέδειξε ως ήρωες επειδή, όταν ήρθε η κρίσιμη στιγμή, δεν εγκατέλειψαν τη θέση τους.

Ο Παναγής Ζαχαρία, σαρανταπέντε ετών, βιοπαλαιστής γεωργός, πατέρας πέντε παιδιών, ένας άνθρωπος της καθημερινής ζωής. Δίπλα του έπεσε η Λουκία Λαουτάρη Παπαγεωργίου, μητέρα έξι παιδιών και έγκυος στο έβδομο. Δύο ζωές μέσα σε ένα σώμα. Μια σφαίρα τη βρήκε στο κεφάλι κι εκείνη τη στιγμή σίγησε η φωνή μιας μάνας και σώπασε ένα παιδί που δεν πρόλαβε να αντικρίσει το φως αυτού του κόσμου. Από τις στιγμές που ακόμη και η Ιστορία σιωπά.

Η 5η Ιουλίου 1958 μάς δίδαξε ότι η πραγματική δύναμη ενός λαού δεν μετριέται από τα όπλα που κρατά, αλλά από τις αξίες που είναι αποφασισμένος να υπερασπιστεί. Πως η αξιοπρέπεια ενός ελεύθερου ανθρώπου δεν μπορεί να καμφθεί ούτε από την ισχύ ούτε από τον φόβο.

Η ιστορία του Αυγόρου γράφτηκε από ανθρώπους που αφιέρωσαν ολόκληρη τη ζωή τους στην προετοιμασία, στην οργάνωση και στη συνέχιση του Αγώνα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η μορφή του Ανδρέα Κάρυου. Μια προσωπικότητα που συνδύαζε το πνεύμα με τη δράση.

Ο Ανδρέας Κάρυος, πρωτεργάτης του αγώνα και λαμπρός ήρωας του Αχυρώνα και ο Γεώργιος Κάρυος, ο εμπνευστής της νεολαίας και ανυπότακτος ήρωας στον Αστρομερίτη είναι οι άλλοι δύο από τους τέσσερις πεσόντες Αυγορίτες των χρόνων του αγώνα.

Ο Ανδρέας Κάρυος μάς κληροδότησε αξιόλογο συγγραφικό έργο. Υπήρξε προεπαναστατική μορφή του αγώνα και εργάστηκε μεθοδικά για την προετοιμασία του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων της Κύπρου και την πραγμάτωση του προαιώνιου πόθου για την ένωση με την Ελλάδα. Στρατολογούσε νέους, οργάνωνε πυρήνες, συντόνιζε αποστολές, αναλάμβανε ευθύνες που απαιτούσαν απόλυτη αφοσίωση και απόλυτη εμπιστοσύνη. Για τις ανάγκες του αγώνα πήρε τα όπλα και πολέμησε τον εχθρό. Τον Μάρτιο του 1958 δραπέτευσε μαζί με τους συναγωνιστές του και θυσιάστηκε ένδοξα στη μάχη του Αχυρώνα, μαζί με τους συναγωνιστές του Φώτη Πίττα, Χρίστο Σαμάρα και Ηλία Παπακυριακού. γράφοντας μια από της λαμπρότερες σελίδες του αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959. Προτίμησαν να πέσουν μαχόμενοι, παρά να παραδοθούν.

Η θυσία του Ανδρέα δεν έμελλε να είναι η τελευταία δοκιμασία για την οικογένεια. Ο αδελφός του, ο Γεώργιος Κάρυος, έγκλειστος στα Κρατητήρια Κοκκινοτριμυθιάς, μαθαίνοντας για τη μάχη του Αχυρώνα, δραπετεύει και καταλήγει στο χωριό Αστρομερίτης. Το βράδυ της 18ηςΟκτωβρίου του 1958 καταστρώνεται ενέδρα από τους τοπικούς της ΕΟΚΑ, για να κτυπηθούν Τούρκοι επίκουροι που συνεργάζονταν με τους Άγγλους. Στις 19 Οκτωβρίου ο Γεώργιος Κάρυος δίνει την τελευταία του μάχη και, βαριά τραυματισμένος, αφήνει την τελευταία του πνοή την 28η Οκτωβρίου του 1958.

Οφείλει όμως να θυμάται και εκείνους που μένουν πίσω, κουβαλώντας για μια ολόκληρη ζωή το βάρος της απώλειας. Μέσα σε μόλις σαράντα ημέρες, η μητέρα τους, Φλουρέντζα συνόδευσε στην τελευταία τους κατοικία τους δύο γιους της.

Η Φλουρέντζα έγινε μία από αυτές. Με το συγκλονιστικό της ποιητικό μοιρολόι, από τον τάφο του γιού της Γεώργιου μπροστά σε χιλιάδες κόσμου, 40 ημέρες μετά από τον θάνατο του πρώτου της γιου, Ανδρέα, μπροστά σε χιλιάδες κόσμου απευθύνθηκε στους Βρετανούς λέγοντας: «Κάθε σαράντα τζιαι ‘ναν γιο πέμπω εις την θυσία μάν γονατώ χαμαί, παρακαλώ, προσεύχομαι νάρτει ελευθερία, Τούτον το κακό που κάμετε εν θα σβηστεί αιώνια, τζι’ αν δεν κανέσουν τα παιδκιά, ας πάσιν τζιαι τ’ αγγόνια»

Ευρισκόμενη εν ζωή, βίωσε και τη θυσία του εγγονού της Νικηφόρου Κάρυου, ο οποίος έπεσε ηρωικά στην μάχη του Κουτσοβέντη εναντίον των Τούρκων εισβολέων τον Ιούλιο του 1974, τον οποίο δεν αξιώθηκε να κηδεύσει, αφού τα οστά του δεν έχουν ακόμα ανευρεθεί.

Σήμερα τιμάμε επίσης και τη μνήμη του δεκατριάχρονου δόκιμου μοναχού Σπυρίδωνα Περικλέους, ο οποίος δολοφονήθηκε την 1η Ιανουαρίου του 1964 από τους Τούρκους, στην Τουρκοανταρσία του 1963-1964, στη Μονή Παλαιοημερολογιτών Παναγίας της Γαλακτοτροφούσας στον Κόρνο. Ένα παιδί, μόλις δεκατριών ετών, η ηλικία κατά την οποία τα περισσότερα παιδιά κάνουν όνειρα για τη ζωή. Δεν πρόλαβε να μεγαλώσει, και η θυσία του υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι τα τραύματα της Κύπρου δεν περιορίστηκαν στα χρόνια της ΕΟΚΑ. Η πατρίδα μας συνέχισε να αιμορραγεί, συνέχισε να γεννά ήρωες, γιατί οι περιστάσεις το απαίτησαν.

Σήμερα δεν τιμάμε μόνο εκείνους που έπεσαν, αλλά και τις οικογένειές τους. Τις μητέρες που αποχαιρέτησαν τα παιδιά τους, τους πατεράδες που βρήκαν τη δύναμη να συνεχίσουν, τις συζύγους που μεγάλωσαν μόνες τα παιδιά τους, τα παιδιά που έμαθαν να γνωρίζουν τον πατέρα ή τη μητέρα τους μέσα από τις διηγήσεις των άλλων.

Οι ήρωες του Αυγόρου απαιτούν τη συνέπειά μας. Δεν μας καλούν να τους δοξάζουμε μόνο με λόγια, μας καλούν να ζούμε, έτσι ώστε η θυσία τους να μην αποδειχθεί μάταιη.

Πενήντα δύο χρόνια μετά τα τραγικά γεγονότα του 1974, η πατρίδα μας και ο λαός μας εξακολουθούν να υποφέρουν από την παράνομη κατοχή και την διαίρεση.

Σήμερα, εδώ στο Αυγόρου, που μετρά ηρωικές πληγές, σας μεταφέρω τη διαβεβαίωση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας ότι η επίλυση του Κυπριακού, αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα του ιδίου και της κυβέρνησης.

Έχοντας ως όρο εντολής την επανένωση της πατρίδας μας, εργαζόμαστε μεθοδικά για τη δημιουργία των προϋποθέσεων επανέναρξης των απευθείας διαπραγματεύσεων για συνολική επίλυση του Κυπριακού, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ), του διαπραγματευτικού κεκτημένου και φυσικά των αρχών, των αξιών και του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Παρά τις δυσκολίες, καταφέραμε τον τερματισμό του επταετούς τέλματος, όπως ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών έχει αναφέρει, και αυτό το διάστημα βρίσκεται σε εξέλιξη μια πολύ σοβαρή πρωτοβουλία για επανέναρξη των συνομιλιών, η οποία ξεκίνησε μετά και από δικές μας επίμονες προσπάθειες, τις οποίες αναγνωρίζει η διεθνής κοινότητα.

Η κυβέρνησή μας στηρίζει την υπό εξέλιξη προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα, επενδύοντας στην ξεκάθαρη πολιτική βούλησή του, στο αναβαθμισμένο ενδιαφέρον της ΕΕ και στη σαφή διασύνδεση των ευρωτουρκικών με το Κυπριακό. Σε αυτήν τη μεγάλη προσπάθεια, που καταβάλλουμε, δεν είμαστε μόνοι. Έχουμε τη στήριξη των εταίρων μας στην ΕΕ, με προεξάρχουσα την Ελλάδα, καθώς και αρκετών άλλων κρατών και θεσμών.

Με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει η Κυβέρνηση μέσω της πολυεπίπεδης και δυναμικής εξωτερικής πολιτικής, με την ενίσχυση δεσμών με στρατηγικούς εταίρους, τον δημιουργικό ρόλο μας εντός της ΕΕ και στην ευρύτερη περιοχή, με την ισχυροποίηση της οικονομίας, με την ενδυνάμωση δηλαδή, όλων των παραγόντων ισχύος της Κυπριακής Δημοκρατίας, εσωτερικών και εξωτερικών, πετύχαμε την επανεργοποίηση του διεθνούς παράγοντα και την έναρξη των διεργασιών, που ευελπιστούμε να οδηγήσουν στο επόμενο βήμα, που δεν είναι άλλο από την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Αν σήμερα μπορούσαμε να ρωτήσουμε όλους εκείνους που πότισαν αυτήν τη γη με το αίμα τους τι ζητούν από εμάς, δεν νομίζω πως θα ζητούσαν δάφνες, αγάλματα ή λόγους. Θα μας ζητούσαν να φανούμε αντάξιοι της θυσίας τους, να αγαπήσουμε την ελευθερία ως τρόπο ζωής. Να θυμόμαστε πως η πατρίδα δεν είναι μόνο η γη που πατούμε, αλλά και οι αξίες που κουβαλούμε. Και να μη λησμονούμε ότι κάθε γενιά έχει μία μόνο αποστολή, να παραδώσει στις επόμενες μια πατρίδα πιο δίκαιη, πιο ελεύθερη και πιο ανθρώπινη από εκείνη που παρέλαβε.

Απομένει σε εμάς το χρέος να επιβεβαιώνουμε κάθε μέρα, με τις πράξεις μας, ότι οι θυσίες των ανθρώπων που τιμάμε σήμερα δεν υπήρξαν μάταιες.